اجتماع اسباب، عوامل طبیعی

دانلود پایان نامه

در اینکه شرط است ضرر، ضرر بدنی باشد جای هیچ شک و تردیدی وجود ندارد اما در تعریف ضرر بدنی اختلافاتی وجود دارد ولی با توجه به مفهوم ضرر در فقه می توان چنین گفت که منظور از ضرر بدنی این است که هر کدام از اقسام ضرر که به واسطه آسیب دیدن بدنی بر مجنی علیه یا اولیای او تحمیل شود مد نظر شارع می باشد.
(ج) قطعی بودن و استقرار ضرر : برای ثبوت وجوب دیه شرط است که ضرر در نهایت آن وضع ثابت و مستقری یافته باشد و حدود آن کاملاً شناخته شود.
(د) متضرر( مجنی علیه در جنایت غیر عمد) : مجنی علیه کسی است که جنایت بر او وارد شده است و باید شرایطی داشته باشد تا مستحق دریافت خسارت باشد :
(الف ) معصوم الدم بودن: یعنی اینکه خونش حرمت داشته باشد و مهدور الدم نباشد .
(ب) جنایت موجب ضرر دائم بر وی گردد: شرط است که تعدی ضرر دائم در بدن مجنی علیه گذارد تا استحقاق دیه یا ارش را داشته باشد پس اگر ضرر پدید آمد و از میان رفت بدون آنکه نشانه ای از عیب در بدن یا نقص در منافع بوجود آورد مجنی علیه مستحق دیه یا ارش نیست.
ج) رابطه سببیت :
مطالبه و درخواست دیه از مجنی علیه علاوه بر شرایط مذکور به وجود رابطه سببیت میان فعل زیانبار و ضرر و زیان نیز احتیاج دارد و تا اینکه رابطه اثبات و احراز نشود صدور حکم به محکومیت فاعل محمل شرعی و قانونی نخواهد داشت.
د) تسبیب با اجتماع شرایط زیر می تواند در شمار موجبات تحقق دیه درآید :
(الف )میان فاعل سبب و وقوع تلف چنان ارتباطی برقرار باشد که عرف بدون مسامحه تلف را به وی استناد دهد
(ب) تسبیب به اراده و فعل فاعل برگردد نه به عوامل طبیعی یا حیوان.
(ج) سبب از مواردی باشد که در نصوص ضمان از موجبات دیه بشمار آید یا از موارد قابل الحاق به موارد منصوص باشد.
(د) فعل فاعل سبب آنچنان باشد که بر حسب جریان عادی امور غالباً به وقوع نتیجه زیانبار منتهی شود مثل حفر چاه عمیق در معبر
گاهی نیز جنایت از اجتماع سبب و مباشر ایجاد می شود در این موارد به اجماع فقهای اسلام مباشر ضامن است نه فاعل سبب.
گاهی نیز اجتماع اسباب وجود دارد که دو حالت فرض می شود:
گاهی اسباب مقصود همزمان در ایجاد جنایت تأثیر دارند که در این موارد همه مسبب ها مسئول جبران خسارت هستند.
گاهی هم تدثیر اسباب همزمان نیست در این حالت که به تعاقب تأثیر معروف است مطابق نظر فقها سبب مقدم بر سایر اسباب مرجع است.
البته نظر دکتر کاتوزیان بر این است که مسبب متأخر بر حدوث را بر اسباب دیگری را ترجیح می دهند.
گفتار دوم : اقسام ضرر
الف ) ضرر های مالی