حق بر مسکن صراحتاً در قوانین جمهوری اسلامی ایران و اسناد بین المللی به عنوان یکی از حقوق داشتن شرایط زندگی مناسب در جامعه مشخص شده است. که این حق را باید دولت برای تمام افراد فراهم کند، تا دیگر کودکان و خانواده هایی که بدون سرپناه هستند، مکانی برای شرایط زندگی مناسب داشته باشند.
به طور اساسی تعهدات مربوط به حقوق مسکن به دولت ها برای تحقق رفاه جامعه است که کودکان و … از آن برخوردار شوند.
طبق قوانین و اسناد بین المللی که حق مسکن را برای تمام افراد جامعه به رسمیت می شناسند و حق هر فرد محسوب شده است. این در حالی است که نیمی از جمعیت جهان به طور کامل از حقوق مسکن برخوردار نیستند. مخصوصاً کودکانی که سر پناهی امن ندارند و همراه خانواده خود در حاشیه های شهر بدون سقفی زندگی می کنند. از سایر حقوق فرهنگی و اجتماعی خود محروم هستند. حق مسکن مناسب برای آنان فقط در قوانین و مقررات به رسمیت شناخته شده است، امّا در عمل به درستی اجرا نمی‌شود.
3-2-3 حق بهداشت:
سلامت و بهداشت فردی عاملی مهم در رفاه و کرامت فرد انسانی است. در این خصوص مسئولیت معینی معمولاً برای دولت ها در نظر گرفته می شود. نهادهایی هستند که بهداشت و سلامت فرد به اتکای آن، حفظ و احیاناً بهبود پیدا می کند. در اسناد ملّی و بین الملی تضمین می شود که بهداشت به منزله حقی از حقوق بشر است و همچنین میثاق ها و قانون اساسی کشورها، با بیان خاص خود بهداشت و رفاه اجتماعی را حقی از حقوق بشر تنظیم کرده اند و مسئولیتی برای دولت‌ها قائل هستند و دولت‌ها تکالیفی در قبال هر فرد انسانی دارند. که شامل کودکان در جامعه ما می‌باشد.
از آنجایی که نقش اول را مادر ایفا میکند، اگر از بهداشت و تغذیه مناسب و آموزش‌های بهداشتی و… برخوردار نباشد، صدرصد بر جنین تأثیر می گذارد. باید یک رفاه و شرایطی وجود داشته باشد، تا همگان از حق بهداشت استفاده کامل را ببرند و نسل آینده ما دچار ضعف جسمی، روحی، روانی، اجتماعی و… نشود.
زیرا کودکان دوست دارند که به حق آنان همچون انسان های دیگر احترام بگذاریم و حقوق آنان را رعایت کنیم و بی توجهی به حق بهداشت، مادر و کودک بیمار را شامل می شود.
پس باید کودکان را به عنوان افرادی همطراز بزرگسالان و همسان دیگر انسان‌ها بنگریم و آنان را موجوداتی در درجه دوم به حساب نیاوریم. به هر حال رشد حسی کودک از نشانه های تکامل وی است و از نظر بهداشتی باید به طور منظم بررسی شود و در کانون توجه قرار گیرد.
حق بهداشت را می توانیم در اصل 29 و43 قانون اساسی جمهوری ایران و ماده 25 اعلامیه جهانی حقوق بشر، ماده 12 میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ماده 12 کنوانسیون رفع تمامی اشکال تبعیض علیه زنان، ماده24 کنوانسیون حقوق کودک و.. بیابیم.
اصل 43 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نیاز های اساسی انسان را بر شمرده است و به پایبندی آن تأکید دارد. که بهداشت و درمان هم یکی از این نیاز های اساسی افراد مخصوصاً کودکان است که در این اصل به آن اشاره شده است.
دولت جمهوری اسلامی ایران به فکر نیاز‌های اساسی افراد بوده است و حمایت های خود را افزایش می‌دهد، اما متأسفانه در نقاط مختلف کشور کودکانی وجود دارند که از بهداشت و درمان مناسبی برخوردار نیستند. و بیشتر مشکلات اقتصادی جامعه باعث عدم بهداشت این کودکان شده است. آنها برای امرار معاش به خیابان‌های شهر روانه می‌شوند و در معرض آلودگی کارخانه ها و اتومبیل ها و زباله های شهر قرار می‌گیرند. و باید بیشترین توجّه را دولت به این کودکان معطوف نماید.
همچنین اصل 29 قانون جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد، که نیاز به خدمات بهداشتی و درمانی حقّی است همگانی و باید این حق را برای کودکان به صورت مناسب اجرا کنیم.
اجرای نیازهای اساسی افراد، شرایط زندگی مناسب و رفاه اجتماعی را به وجود می آورد… زیرا علاوه بر مراقبت های بهداشتی، لوازم و پیش شرط های پر اهمیت بهداشت نظیر آب سالم، تغذیه کافی و بهداشت محیط زیست را در بر می گیرد، که بر عهده دولت قرار می گیرد.
حق بر بهداشت به اندازه ای اهمیت دارد که پذیرش جهانی را به همراه آورده است. دولت باید به اندازه تمام جمعیت دارای خدمات بهداشتی رفاهی باشد و خدمات بهداشتی به نحوی قابل حصول باشد، که افرادی که توانایی مالی ندارند، از آن بهره مند شوند، و این خدمات برای هرکس در هر جا در دسترس باشد و آداب و رسوم مردم را محترم بشمارند و باید از استانداردها و معیارهای لازم برخوردار باشند و به شیوه برابر در اختیار همه باشند و به موقعیت افراد آسیب پذیر جامعه توجه شود.
حق بر بهداشت در برگیرنده تعهد ایجابی به اجراست و آن فراهم کردن خدمات بهداشتی و رعایت و حفظ بهداشت برای نیروی انسانی است که دولت تعهد دارد، اعمالی که بهداشت مردم از جمله کودکان را به خطر می اندازد، جلوگیری کند و درصد کافی از بودجه را به بهداشت اختصاص دهد. تا مشکلات بهداشتی که از بدو تولد کودکان با آن مواجه هستند کاهش پیدا کند و از حق بهداشت سالم برخوردار گردند. افراد جامعه را کودکان تشکیل می دهند و باید از این حقوق در حد اعلاء بهره مند شوند تا سالم و تندرست زندگی کنند.
دولت باید قوانین لازم را به تصویب رساند، تا مطمئن باشند که ارائه کنندگان خصوصی خدمات بهداشتی، اصول دسترسی و کیفیت را رعایت می کنند.
میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در چند مورد از دولت ها در خواست کرده است، که میزان دسترسی به خدمات بهداشتی را در بخش های عموم
ی و خصوصی تبین کنند.(توبت، 1390: 185)
میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تعدادی از شاخص ها را درباره حق بر بهداشت اعمال کرده است که عبارتنداز :
هزینه دولت درباره بهداشت و سهم آن در تولید ناخالصی و داخلی، هزینه مراقبت های بهداشتی اولیه و میزان آن در کل هزینه های بهداشتی دولت، درصد جمعیت برخورداری از افراد دارای تخصص لازم درمان بیماری‌ها و آسیب های عمومی، نرخ جمعیت برخوردار از بیست نوع داروی حیاتی، میزان زنان باردار برخوردار از افراد دارای تخصص دوران حاملگی و درصد آن در دوران زایمان، تعداد کودکان برخوردار از افراد دارای تخصص لازم جهت مراقبت از ایشان، ایمن سازی کودکان علیه بیماری های، واگیر اصلی، متوسط طول عمر، میزان مرگ میر کودکان، جمعیت برخوردار از آب سالم، جمعیت برخوردار از امکانات رفع فضولات انسان.
این شاخص‌ها را میتوان در برخورداری از حق بهداشت بشر در سطح ملی و بین‌المللی نمایانگر کرد. (همان منبع، 191)
باید توجه کرد که این شاخص ها با خصوصیات اقتصادی، اجتماعی، قومی در شهر و روستا تعضیف نشوند. زیرا درست است که حق بر بهداشت یک حق فردی حقوق بشری محسوب می شود، ولی مستلزم تدابیری از سوی دولت در جهت مراقبت از سلامت کل جامعه است. مثل: برنامه ریزی برای واکسیناسیون به منظور پیش گیری از برخی بیماری ها که از همان کودکی بر کودکان زده می شود، تا از بروز برخی بیماری ها خطرناک جلوگیری شود.
والدین بعد دولت نقش اساسی را در حق بهداشت کودکان باید ایفا کنند. دولت، نهادها و سازمان هایی را ایجاد می کند و آنها نقش حفاظت را نسبت به حق بهداشت اجرا می کند. والدین باید هوشیار باشند و از این سازمان‌ها استفاده کنند و کودکان را از آن بهره مند سازند. تا با مشکلاتی مواجه نشود و آینده آنها بر اثر عدم بهداشت و منجر شدن به بیماری ها نابود نشود.
باید بهره مندی از تمامی امکانات دسترسی به خدمات بهداشتی، را برای همه به خصوص برای قشرهای فقیر جامعه مقرر دارند. در نهایت اگر دولتی تلاش کافی در مورد تأمین خدمات بهداشتی لازم برای آحاد افراد از جمله کودکان به عمل نیاورد، تکلیف خود بر رعایت حق بر بهداشت، را نقض کرده است و این حق کودک است که پایمال می شود.
مسلّما دولت باید در اعمال حق بر بهداشت که کودکان و افراد انسانی دارند، به عنوان یک حق بشری به دنبال ارائه خدمات و راحتی و آزادی برای آنها و انجام اقداماتی برای عموم باشد. والدین باید این حق را که دولت برای آنان مشخص کرده است، برای کودکان مهیاکنند. اگر درک مشترکی در تمام سطوح از مفهوم و اهمیت حق بر بهداشت، به دست می آمد، در چالش های پیش رو در رعایت از حق بر بهداشت، کودکان کمک شایانی می شد و زمانی مثمر ثمر خواهدبود، که ارکان سازمان ملل متحد، درگیر نهادهایی به ارزیابی رعایت حق بر بهداشت کودکان کمک کنند و بر اثر بیماری های قابل پیشگیری در جهان شاهد تلف شدن کودکان بی گناه نشویم.
حق بر بهداشت و تندرستی کودکان یکی از مهمترین حقوق آنان است که به هیچ عنوان نباید نادیده گرفته شود و مرگ میر کودکان و عدم برخورداری آنان از خدمات بهداشتی باید محل نگرانی همگان باشد. امنیت بهداشتی را برای کودکان فراهم نماییم، به طوری نباشد که از آن به راحتی چشم پوشی کنیم. باید سعی شود امکانات به طور مساوی میان اقشار جامعه توزیع گردد.