اهمیت تولید گل و گیاهان زینتی در کشور، حمل و نقل گل و گیاهان زینتی

دانلود پایان نامه

رقم صادرات ایران با سهم تولید ایران در جهان به دلیل وجود معضلاتی که در بخش صنعت پرورش گل وجود دارد هرگز هماهنگ نبوده و امید می رود که با بهبود نظام تولید و صادرات میتوان به جایگاه واقعی ایران در بازار جهانی تجارت گل و گیاهان زینتی دست یافت.
شهرستان محلات با توجه به پیشینه 60 ساله در امر تولید گل و گیاهان زینتی، دارا بودن نیروی ماهر و کارآمد و آب و هوای معتدل و مستعد پرورش انواع گل و گیاهان زینتی بعنوان آغاز کننده و ایجاد کننده صنعت گل و گیاه کشور سهم بسزایی را در امر تولید داراست. عدم تغییرات و نوسانات آب و هوایی به دلیل محصور بودن محلات با کوه های اطراف خود و وجود خاک سبک و… باعث گردیده است که محلات به قطب بزرگ کشور در امر تولید گل تبدیل شده و در اذهان عمومی به عنوان هلند کوچک از آن یاد شود.
محلات با توجه به جایگاه ویژه درآمد تولید گل و گیاهان زینتی و استعدادهای بالقوه موجود که به قسمتی از آن پرداخته شد، موقعیت خوبی برای ارتقای جایگاه مذکور و ایجاد فرصت های شغلی و درآمد ارزی برای کشور را دارد(اکبری،1387). از این رو در این پژوهش سعی شده است نقش صادرات گلهای زینتی در اشتغال جوانان محلات در دوره زمانی 92-1382 مورد بررسی قرار گیرد. از این رو در این فصل به مرور وضعیت تولید گل و گیاهان زینتی در جهان و ایران به خصوص در شهرستان محلات پرداخته خواهد شد و در ادامه پژوهش های صورت گرفته در این زمینه ارائه می شوند.
بخش اول: مطالعات نظری
2-2. تولید گل و گیاهان زینتی
جهش صادرات غیرنفتی در برنامه‌های پنج‌ ساله توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور از اولویت برخوردار است. تحقق این امر نه تنها به باروری استعدادهای اقتصادی کشور و رشد تولید ملی کمک به‌سزایی دارد، بلکه در رفع مهم‌ترین معضل و دغدغه اقتصادی یعنی بیکاری موثر خواهد بود. با این وصف تلاش و برنامه‌ریزی برای رونق و تنوع‌بخشی به صادرات غیرنفتی از اهمیت بسزایی برخوردار است. ایران کشوری چهارفصل و برخوردار از تنوع آب و هوایی و اقلیمی است که استعداد بالقوه بسیاری برای تولید انواع گیاهان و رونق کشاورزی و باغبانی دارد و بهره‌گیری از این استعداد و مزیت اقتصادی ضروری است. بخش وسیعی از خاک ایران در شمال، مرکز و جنوب غربی کشور مستعد پرورش انواع گل‌ها و گیاهان زینتی است و بازار بالقوه موثری برای این تولیدات در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، همسایگان شمالی و حتی در بازارهای دور شرق آسیا و غرب اروپا وجود دارد. با وجود تلاش‌هایی که در این زمینه صورت گرفته، اما سرمایه‌گذاری‌ها و اقدامات انجام شده برای بهره‌گیری بهینه از این مزیت در راستای تولید و صادرات کافی نبوده و نیست و تلاش‌های بیشتری را می‌طلبد. در شمال ایران (مازندران و گیلان) با آب و هوایی مطبوع، گلخانه‌های سنتی جلوه‌گر هستند و فصولی از سال دامن طبیعت در این خطه مملو از گیاهان و گل‌ها است. همچنین ایران در زمینه گیاهان دارویی دارای پیشینه و تاریخ پرافتخاری است، اما در دهه‌ی اخیر به حاشیه رانده شده است(بلند همت، 1387).
کمتر کشوری در جهان یافت می‌شود که مانند ایران دارای تنوع اقلیمی باشد، به طوری که در ایران هفت هزار گونه گیاهی وجود دارد که ۱۰ تا ۲۷ درصد آن انحصاری است. اذعان مسوولان و صاحب‌نظران به استعدادهای بالقوه ایران در زمینه گیاهان زینتی و دارویی، نشان می‌دهد که در این سرزمین چه استعدادهای بالقوه‌ای در دسترس عموم مردم است که از نظرها پنهان مانده و حاضر به بهره‌گیری از آنها در راستای دستیابی به اهداف ملی خود نشده‌ایم.
مشروط بر آنکه از نظام تولید سنتی خارج شود و با احداث گلخانه‌های مدرن و بهره‌گیری از دانش و فناوری روز، آموزش دست‌اندرکاران تولید و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای صادرات(بهبود سیستم بسته‌بندی و حمل و نقل گل و گیاهان زینتی از مراکز تولید تا بازارهای جهانی) امکانات لازم برای حضور موفقیت‌آمیز در بازارهای بین‌المللی را فراهم سازد.
گذشته از مسایل و مشکلاتی که تولیدکنندگان گل و گیاه با آن روبه‌رو هستند، به ویژه در زمینه حمل و نقل، اجاره زمین، کمبود و نبود نهاده‌ها، دسترسی نداشتن به دانش و فناوری روز، نظام تولید سنتی و …، واسطه‌ها نیز بر مشکلات آنها افزوده‌اند. نبود پایانه‌های گل در مراکز تولید سبب شده که دلال‌ها به قیمت بسیار نازلی گل‌های تولیدی را از پرورش‌دهندگان خریداری کنند توسعه گل و گیاه علاوه برآنکه از بعد زیباشناختی قابل توجه است، همانگونه که اشاره شد نقش قابل توجهی در توسعه اشتغال به خصوص در میان فارغ‌التحصیلان این بخش دارد. در این بخش نیز مانند بسیاری از بخش‌های دیگر بیکاری فارغ‌التحصیلان از نمود زیادی برخوردار است و به رغم بستر توسعه اشتغال، اما شاهد گسترش بیکاری هستیم .این در حالی است که در صورت استفاده از فناوری‌های روز در این بخش، اشتغال از گسترش بیشتر و پایدارتری برخوردار خواهد بود(حفار اردستانی،1380).
با وجود پایانه‌های گل، مراکز واقعی خرید و فروش گل برای عرضه در بازارهای داخلی و خارجی سامان می‌یابد و نه تنها تولیدکنندگان مورد حمایت قرار می‌گیرند، بلکه از افزایش بی‌رویه قیمت گل توسط دلال‌ها برای مصرف‌کنندگان جلوگیری و زمینه رونق صادرات نیز فراهم خواهد شد.
2-3. اهمیت تولید گل و گیاهان زینتی در کشور
1) توانمندی بسیار بالای این دسته از گیاهان در ایجاد اشتغال( هر هکتار گلخانه گل و گیاهان زینتی برای 12 نفر ایجاد اشتغال مستقیم می کند).
2). به دلیل بالا بودن مصرف این محصولات در بازار کشورهای همسایه و توانایی رقابت محصولات تولیدی، ایران می تواند بخشی از نیازهای ارزی را از این طریق تامین کند.
3). گل و گیاهان زینتی جزء کشت های متراکم محسوب شده و از توانمندی بالایی در بهره وری نهاده ها به ویژه آب برخوردار است.
4). پیک مصرف آب محصولات گلخانه ای به دلیل خارج از فصل بودن ( در پاییز و زمستان) تقارنی با دیگر محصولات کشاورزی ندارند.
5). کشور ایران به دلیل دارا بودن اقلیم های متنوع ، نیروی کار ارزان و فراوان، انرژی تابشی فراوان ، انرژی فسیلی ارزان، دانش فنی تولید، نزدیکی به بازار های مصرف و … تمامی شرایط ایده آل برای توسعه این بخش مهم را داراست(خلیلیان و فرهادی، 1380).
2-4. برنامه ها و اهداف کلی تولید گل و گیاهان زینتی وزارت جهاد کشاورزی –معاونت باغبانی
1). تولید هرچه بیشتر گل و گیاهان زینتی قابل صدور و افزایش درآمد ارزی کشور
2). فراهم سازی شرایط مطلوب صادرات گل و گیاهان زینتی و ایجاد پایانه ها و سیستم صحیح حمل و نقل و بازرگان
3). ایجاد اشتغال از طریق توسعه پایدار بخش و فعالیت های وابسته
4). افزایش درآمد و ارزش افزوده حاصل از تولیدات
5) . تقویت تشکل های تولیدکننده و صادر کننده گل و گیاه و هماهنگی بین تشکل ها