انقلاب صنعتی که از سال 1750 تا 1850 ادامه یافت، پایه و اساس گردشهای دسته جمعی گردید. تغییرات اجتماعی موجب تغییر مشاغل و گسترش طبقه میانی جامعه شد .این طبقه توان بیشتری یافت تا بیشتر به تفریح و مسافرت برود(لطیفی، 1383).
انقلاب صنعتی هم چنین موجب پدید آمدن ماشین ها، قطار و کشتی هایی شد که با نیروی بخار کار می کردند. حادثه مهم دیگری که بر صنعت گردشگری اثر گذاشت فن آوریهای نوین بانکی از جمله چک مسافرتی بود که آمریکایی ها ابداع کردند. افزایش درآمدها، افزایش اوقات فراغت و توسعه شبکه های حمل و نقل سریع و ارزان، همگی شرایطی را به وجود آوردند که باعث رشد در بخش گردشگری شد(کاظمی ،1385).
عوامل متعددی به طور مستقیم و غیرمستقیم در تکامل گردشگری نقش داشته است که عبارت اند از:
*پیدایش شهر ها و گسترش شهرنشینی
*بهبود ساختار زیربنایی و موتوریزه شدن جابه جایی
*تدوین قوانین مطلوب کار و افزایش درآمدها
*ارتقاء سطح فرهنگ و بینش اجتماعی
*پیدایش مؤسسات و آژانسهای توریستی
*چاپ و ارایه نشریات، بروشور ها و نقشه های تبلیغاتی
*کشف آثار و اماکن باستانی و طبیعی (رضوانی،1386).
2-16 تاریخچه گردشگری در ایران
ایران با توجه به تمدن کهن خود ، از کشورهای صاحب تجربه و سابقه دار در گردشگری محسوب می شود. این سابقه با توجه به دو عامل اصلی قابل تحلیل و بررسی است:
1.موقعیت جغرافیایی، سیاسی و جذابیت های متنوع و فراوان طبیعی، تاریخی و فرهنگی.
2.ویژگی های اخلاقی و فرهنگی و علاقه ای که ایرانیان به سیر و سفر و مهمان نوازی داشتند (کاظمی، 1385).
آثار به دست آمده در برخی از مناطق باستانی فلات ایران نشان می دهد که از دیر باز، رفت و آمد در میان اقوام پیش از تاریخی که در این فلات می زیسته اند، رایج بوده است .با غلبه اسکندر و جانشینان او بر قلمرو هخامنشیان، ارتباط مداومی بین یونان و مشرق زمین ایجاد شد .در دوره اشکانیان، جاده ها و وسایل حمل و نقل، نظم بیشتری پیدا کردند .در دوران حکومت ساسانیان بر ایران راه ها همانند دوران اشکانیان بود .پس از شکست سپاهیان یزدگرد سوم از مسلمانان، کشور ایران نزدیک به 200 سال تحت تسلط مستقیم اعراب قرار گرفت. در اوایل، به دلیل بحرانی بودن شرایط حاکم، تجارت رونق خود را از دست داد. مدتی بعد جهانگردان مسلمان، که در پی اکتشاف سرزمین های دیگر بودند، توجه شان به ایران کهن جلب شد. در دوران حکومت یک صدساله جانشینان هلاکو، اقدامات اساسی در تأمین امنیت راه های کشور به عمل آمد . از زمان سلطنت شاه عباس اول تا انقراض سلسله صفوی ر ا م ی توان درخشا ن ترین دوره توسعه سیاحت گری در ایران به شمار آورد. در اوایل قرن سیزده قمری ایران به سبب موقعیت جغرافیایی خاص خود، مورد توجه خارجیان قرار گرفت و به همین سبب هیأتهای سیاسی و نظامی و در پی آن ها، مسافران خارجی راه ایران را در پیش گرفتند. در دوره فتح علی شاه بیشتر سفر ها با مقاصد سیاسی و تجاری انجام می گرفت. در این زمان سفر از اروپا به ایران هنوز یکی از مشکل ترین، طولانی ترین و پرهزینه ترین سفرها بود.
در آغاز قرن بیستم میلادی، 2400 کیلومتر راه شوسه در ایران ساخته شده بود که ازشرق به غرب و از شمال به جنوب ادامه داشت. با آغاز قرن چهاردهم شمسی، راه های کاروان رو به تدریج به جاده های شوسه تبدیل شدند و در پی آن تعداد زیادی اتومبیل وارد ایران گردید. در سال 1306 احداث راه آهن سراسری ایران آغاز شد و در سال 1332 شمسی، نخستین هواپیما در آسمان تهران پدیدار گشت (الوانی،1385 ).
صنعت گردشگری در ایران از بیش از نیم قرن پیش با تشکیل اداره ای به نام (امورجانگردی)در سال 1314 در وزارت کشور شکل گرفت. این اداره در سال 1320 جای خود را به ( شورای عالی جهانگردی )داد پس از پیروزی انقلاب اسلامی به جهانگردان در سطح بین المللی به کشور، آفت شدیدی پیدا کرد و علل عمده ی این کاهش شدید پس از انقلاب را باید دگرگونی ارزش های حاکم و عوارض وابسته به آن دانست (زمانی،1379) .
2-17 اهمیت صنعت گردشگری
گردشگری از مهم ترین فعالیت های انسان معاصر است که همراه با به وجود آمدن تغییراتی شگرف در سیمای زمین و اوضاع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، منش و روش زندگی انسان ها را دگرگون می سازد، ضمن این که تحولات بنیادی در اوضاع و شرایط اقتصادی، فرهنگی و آداب و رسوم مردم به وجود می آورد. اهمیت سیر و سفر درتعالی فرهنگی و تفاهم بین المللی سبب شده است که مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز 29 سپتامبر (5مهر) هر سال را روز جهانی جهانگردی اعلام کند (زکی،1386).