کیفیت زندگی کاری را می توان در دو مفهوم تعریف کرد:
تعریف عینی از کیفیت زندگی کاری عبارتست از مجموعه ای از شرایط واقعی کار و محیط کار در یک سازمان. و تعریف ذهنی از کیفیت زندگی کاری، عبارت است از تصور و طرز تلقی افراد از کیفیت زندگی به طور اخص. (میرسپاسی،1386،ص138)
در یک تعریف کلی می توان گفت که کیفیت زندگی کاری به معنی تصور ذهنی و برداشت کارکنان یک سازمان از مطلوبیت فیزیکی و روانی محیط کار و شرایط کار خود است (سلمانی، 1384 ، 16).
1-10-2 تعریف عملیاتی متغییرهای مستقل فرعی:
والتون در الگوی خود برای کیفیت زندگی کاری 8 شاخص در نظر گرفته است که عبارتند از:
پرداخت منصفانه و کافی: تناسب حقوق دریافتی با معیارهای یک زندگی اجتماعی معمول – پرداخت مساوی به کار مساوی- پرداخت به کارکنان در موعد مقرر
محیط های کاری ایمن و بهداشتی: طراحی محیط کار با توجه به اصول بهداشتی- طراحی محیط کار با توجه به اصول ایمنی- تعیین ساعت کاری منطقی و عادلانه
توسعه قابلیت های انسانی: شغل طیف وسیعی از مهارتها را طلب کند- شغل زمینه خود گردانی را فراهم کند – دسترسی به اطلاعات مرتبط و مورد نیاز (خیراندیش،شریف زاده،1388).
تامین فرصت رشد و امنیت مداوم: شغل امکان رشد ظرفیتهای بالقوه را فراهم کند – امکان بکارگیری مهارتهای آموخته شده جدید – احساس امنیت شغلی
یکپارچگی و انسجام اجتماعی: میزان اعتماد کارکنان نسبت به یکدیگر- جلوگیری از اعمال تبعیض – مورد حمایت همکاران قرار گرفتن
قانون گرایی در سازمان: احساس رفتار منصفانه با کارکنان- ابراز نظرات بدون ترس از مافوق – وجود سلطه قانونی نه سلطه انسانی در سازمان
فضای کلی زندگی: توازن بین زندگی شخصی و زندگی کاری- اجازه شغل در خصوص ایفای سایر مسئولیتهای اجتماعی- اجازه شغل در خصوص ادامه تحصیل کارکنان
وابستگی اجتماعی زندگی کاری: احساس مسئولیت سازمان نسبت به حفظ محیط زیست- احترام مدیران به قوانین و مقررات- درک صحیح از اهداف و مقاصد سازمان
1-10-3 تعریف عملیاتی متغییر وابسته اصلی:
عملکرد عبارتست از دستیابی یا فراتر رفتن از اهداف سازمانی و اجتماعی و انجام مسئولیتهایی که فرد بر عهده دارد (رضائیان،1372، 416).
عملکرد عبارتست از به نتیجه رساندن وظایفی که از طرف سازمان بر عهده نیروی انسانی گذاشته شده است (خیراندیش،شریف زاده،1388).
1-10-4 تعریف عملیاتی متغییرهای وابسته فرعی:
توانایی: همراه بودن شغل با موفقیت- طی کردن دوره های آموزشی ضمن خدمت- دیدن آموزشهای لازم در خصوص انجام شغل
وضوح: تشویق شدن درخصوص پرسیدن نحوه انجام کار- درک صحیح از اهداف کاری- تلاش سازمان در زمینه آشنایی کارکنان با درک درست کار