ثبت و معرفی ارقام ثبت شده دیگری به نام خود، جرایم مرتبط با ارقام گیاهی

دانلود پایان نامه

فصل سوم: جرایم مرتبط با ارقام گیاهی
رفتارهای مجرمانه با ثبت ارقام گیاهی که شامل ثبت ناروای ارقام گیاهی ثبت شده و بهره‌برداری ناروا از آنان می‌باشد عنوان‌های جدیدی است که در حقوق کیفری ایران سابقه چندانی نداشته است. این رفتارها موضوع قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال مصوب 24/9/1382 است. نوآوری‌های گیاهی از مصادیق حقوق مالکیت صنعتی محسوب می‌شوند. طبق ماده‌ی 1 این قانون : «به موجب این قانون وزارت جهاد کشاورزی موظف است . . . نسبت به شناسایی و ثبت ارقام جدید گیاهی و کنترل و نظارت بر امور بذر و نهال کشور اقدام نماید.»
ارقام گیاهی توسط قانون تعریف نشده است ولی در آیین‌نامه آن از رقم این چنین تعریف ارائه شده است: «گروهی از گیاهان که در پائین‌ترین رده شناخته شده گیاه‌شناسی بوده و دارای یکنواختی کافی، پایداری صفات و متمایز از گروه‌های مشابه دیگر باشند. (بند 8 ماده یک آیین‌نامه اجرایی قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال مصوب 15/11/1386)»
جدید بودن همچنان که در اختراع شرط اساسی ثبت آن است، در ارقام گیاهی نیز چنین است لذا می‌توان گفت: در صورت دارا بودن سایر شرایط نظام حمایتی اختراعات نیز بر نوآوری‌های گیاهی حاکم است. ارقام گیاهی برای ثبت شدن باید شرایطی داشته باشند که براساس ماده‌ی 3 این قانون عبارتند است از:
«الف – جدید بودن رقم به شکلی که با ارقام ثبت یا شناخته شده قبلی از نظر خصوصیات ژنتیکی تمایز داشته باشد. ارقام تراریخته نیز مشمول این بند خواهد بود.
ب – رقم جدید از نظر ژنتیکی و ظاهری و یا هر دو مورد یکنواخت باشد.
ج – خصوصیات رقم اعم از دو رگ (هیبرید) و یا غیر دو رگ (غیر هیبرید) در سال های تولید و تکثیر ثابت بماند.»
ماده‌ی 7، به حمایت کیفری از ارقام ثبت شده می‌پردازد و بهتر بود به جای تعبیر” تخلف” از “جرم” استفاده می‌نمود. طبق ماده‌ی 7: « موارد زیر تخلف محسوب و با متخلفان مطابق قوانین و مقررات رفتار خواهد شد:
ثبت و معرفی ارقام ثبت شده متعلق به اشخاص حقیقی و حقوقی دیگر به نام خود.
عدم رعایت اصول فنی مرتبط با تکثیر بذر و نهال که توسط مؤسسه ابلاغ شده و موجب ضرر و زیان به اشخاص حقیقی و حقوقی ذی‌نفع شود.
عدم رعایت مقررات قرنطینه گیاهی کشور.
بهره‌برداری از ارقام ثبت شده بدون کسب مجوزهای قانونی از اشخاص حقیقی و حقوقی که رقم یاد شده به نام آن‌ها ثبت گردیده است.
تولید و تکثیر بذر و نهال برای عرضه به بازار بدون کسب گواهی مؤسسه،
دو بند (الف) و (د) ماده‌ی 7 این قانون در رابطه با حقوق مالکیت صنعتی است که در ادامه به این دو رفتار مجرمانه اشاره می‌کنیم.
مبحث نخست: ثبت و معرفی ارقام ثبت شده دیگری به نام خود
یکی از مصادیق رفتار مجرمانه در ماده‌ی 7 قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال مصوب 24/9/1382، ثبت و معرفی ارقام ثبت شده متعلق به اشخاص حقیقی و حقوقی دیگر به نام خود است که در بند الف این ماده بیان گردیده است. ثبت طبق بند 9 ماده یک آیین‌نامه ذکر شده عبارت است از تأیید حق مالکیت معنوی و اعطای امتیاز انحصاری بهره‌برداری اقتصادی به اصلاح کننده‌ رقم.
چنانچه رقم گیاهی شرایط مقرر در ماده‌ی 3 این قانون را داشته باشد ثبت می‌شود که از این لحظه هر اقدامی نسبت به ارقام ثبت شده باید با رضایت و تجویز دارنده حق باشد. بر همین اساس است که ماده 31 آیین‌نامه اجرایی قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال مصوب 15/11/1386 مقرر می‌دارد: «صادر کننده باید مجوز کتبی را از صاحب امتیاز رقم ثبت شده یا قائم مقام قانونی وی برای صدور بذر، نهال یا مواد رویشی قابل تکثیر مورد نظر اخذ نماید.» در ادامه به بررسی ارکان جرم می‌پردازیم.
گفتار نخست: بررسی ارکان جرم
عنصر قانونی جرم مورد بحث، بند الف ماده‌ی 7 قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال مصوب 24/9/1382 است و همانطور که بیان شد بر اساس آن ثبت و معرفی ارقام ثبت شده و متعلق دیگری به نام خود جرم محسوب می‌شود رفتار فیزیکی جرم مورد بحث ثبت و معرفی است که نسبت به ارقام ثبت شده متعلق به اشخاص حقیقی و حقوقی دیگری انجام می‌دهد. “و” عطفی که میان دو رفتار ثبت و معرفی است، نشان می‌دهد که بند الف ماده‌ی 7 یک جرم مرکب است. جرم مرکب جرمی است که از دو یا چند رفتار فیزیکی شکل گرفته است. در اینجا نیز ثبت و معرفی باید با هم انجام شوند تا جرم واقع گردد وگرنه انجام هر یک به تنهایی برای کیفر مرتکب کافی نیست. به نظر می‌رسد صحیح آن بود که میان این دو رفتار “یا” به کار برده می‌شد، زیرا صرف ثبت رقم ثبت شده و دیگری اقدامی سرزنش پذیر است. همچنانکه معرفی ارقام ثبت شده دیگری به نام خود به تنهایی قابلیت سرزنش پذیری دارد. با این حال با توجه به تعبیر “ارقام ثبت شده” در بند الف ماده‌ی 7 قانون فوق، مرتکب برای بار دوم ارقام گیاهی را به ثبت می‌رساند و پس از ثبت آن‌ها را با نام خود معرفی می‌کند. حال اگر تنها به ثبت رقم ثبت شده دیگری اقدام کند. عملش را نمی‌توان جرم دانست.
هم چنین اگر یک نفر به نام خود ثبت کند و دیگری آن را معرفی کند به نظر می‌رسد که جرمی واقع نشده است. زیرا هر دو رفتار فیزیکی توسط شخص که رقم ثبت شده به نامش ثبت گردیده، انجام نشده، در نتیجه جرمی نیز واقع نگردیده است.
لازم به ذکر است که اگر چه مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال از ثبت ارقام گیاهی که فاقد وصف تازگی است خودداری می‌کند و از ارتکاب جرم جلوگیری می‌کند ولی با توجه به احتمال عدم توجه کافی مرجع ثبت ممکن است رقم گیاهی متعلق به غیر برای بار دوم ثبت شود، لذا ارتکاب این بزه ممکن می‌گردد.