حقوق و تکالیف، دسترسی مناسب

دانلود پایان نامه

توصیف ویژگیهای مجرم: توصیف ویژگیها ، شکل و خصوصیات مجرم و کمک به پلیس در چهرهنگاری مجرم از سوی بزهدیده اهمیت فراوانی دارد. هرگونه اطلاعاتی که بزهدیده در این زمینهها و نیز سوابق قبلی مجرم مانند شرب خمر ، سابقه شرارت ، اعتیاد ، دخالت در امر قاچاق موادمخدر و… در اختیار پلیس قرار بدهد ، میتواند در کشف جرم و جمع آوری ادله و مدارک ، کمک شایانی بکند
ارائه مدارک و شواهد به پلیس: بزهدیده باید هرگونه مدارک و شواهدی که در دست دارد و به اثبات ارتکاب جرم توسط متهم دلالت دارد ، در اختیار پلیس قرار بدهد
ارائه هرگونه سرنخ: ارائه هرگونه سرنخی به پلیس توسط بزهدیده هرچند به ظاهر کم اهمیت ، میتواند در کشف جرم و دستگیری متهم کمک شایانی بکند. به ویژه در جرائم مهمی مانند قتل و آدمربایی که معمولاً میتواند سرنخهای قابل توجهی در دست بزهدیده یا بستگان او باشد
ارائه آدرس متهم: در صورتی که بزهدیده اطلاعی از آدرس محل زندگی یا کار متهم یا محل اختفای او دارد ، باید آن را در اختیار پلیس قرار دهد. حتی اگر آدرس متهم را هم نداشته باشد ، میتواند در شناسایی آدرس به پلیس کمک کند
معرفی متهم: در صورتی که بزهدیده متهم و یا همدستان او را میشناسد ، حتماً باید آنان را به پلیس معرفی کند. حتی در صورتی که مطمئن نبوده ولی نسبت به هویت متهم ظن و گمان داشته باشد و نسبت به شخص یا اشخاص خاصی مظنون باشد ، آن را هم باید در اختیار پلیس قرار بدهد. گاهی برخی از بزهدیدگان با این که متهم یا متهمان را میشناسند ، ولی به دلیل ترس یا وجود رابطه خویشاوندی ، از معرفی آنان خودداری میکنند ، که این امر به ضرر خود بزهدیدگان تمام شده و کشف جرم و دستگیری متهم را با مشکل مواجه میکند
سرعت عمل در اعلام جرم: برای جلوگیری از امحای آثار جرم و فرار متهم ، لازم است بزهدیده یا بستگان او ، در اعلام جرم به پلیس ، سرعت عمل داشته باشند. زمان پاسخگویی پلیس به جرائم به سه دوره زمانی تقسیم میشود
زمان گزارشدهی: از زمان شروع جرم تا لحظه تلفن به پلیس
زمان ابلاغ مأموریت: از زمان دریافت تماس توسط پلیس تا اعزام مأمور
زمان عزیمت: از لحظه دریافت مأموریت تا زمان رسیدن به صحنه جرم
در تمامی جرائم ، به ویژه در جرائمی ، که واجد حضور طرفین جرم یعنی بزهدیده و بزهکار در صحنه جرم است هر چه مدت زمان عزیمت پلیس کم باشد ، احتمال این که پلیس خود را زودتر به صحنه جرم رسانده و بزهکار را دستگیر کرده و سایر اقدامات لازم را به عمل آورد ، بیشتر میشود در نتیجه آسیبهای ناشی از جرم کاهش یافته و از بزهدیده حمایت بیشتری صورت میگیرد.
معرفی شهود: بزهدیده باید شهود خود را به پلیس معرفی کند تا اظهارات و شهادت آنان ثبت و ضمیمه پرونده شود
کمک به پلیس برای جمع آوری مدارک: هنگامی که پلیس به دنبال شناسایی و جمع آوری ادله و مدارک اثبات جرم است ، بزهدیده و بستگان او میتوانند کمک فراوانی به پلیس کنند. اختصاص وقت از سوی بزهدیده ، همراهی و کمک به پلیس در جستجوی آثار باقیمانده از جرم در منزل یا مغازه یا صحنه جرم و… از جمله این موارد است
ذکر همه جزئیات بدون شرم و حیا: گاهی بزهدیده یا بستگان او شرم و حیا کرده و همه جزئیات و ابعاد جرم ارتکابی را بیان نمیکنند و در نتیجه روند پرونده دچار مشکل میشود. گاهی شرم و حیا به دلیل همجنس نبودن بزهدیده با پلیس است مانند زن بزهدیدهای که نمیتواند جزئیات تجاوز جنسی را به پلیس مرد بازگو کند که در این موارد با توجه به وجود پلیس زن ، باید جزئیات لازم به پلیس زن گفته شود. گاهی هم شرم و حیا به دلایل خانوادگی یا ترس و… است مثلاً بزهدیده زن ، تجاوز جنسی را نمیگوید تا شوهرش او را طلاق ندهد یا مثلاً فقط سرقت طلاها را بیان میکند و از ذکر تجاوز جنسی خودداری میکند ، در حالی که با توجه به یافتههای قبلی پلیس ، اگر به تجاوز جنسی هم اشاره کند ، جرم کشف شده و متهم دستگیر میشود
اعلام زمان دقیق وقوع جرم: از آنجا که زمان دقیق وقوع جرم ، برای پلیس حایز اهمیت بوده و در کشف جرم و شناسایی متهم نقش مهمی دارد ، لازم است بزهدیده دقت لازم را به خرج داده و زمان دقیق وقوع جرم را به پلیس اعلام کند
یادداشت مسائل در ساعات اولیه وقوع جرم: از آنجا که در ساعات اولیه جرم معمولاً ذهن متوجه جرم اتفاقی و جزئیات آن است ، ولی به مرور زمان ممکن است برخی موارد از ذهن و خاطر انسان پاک شود. بنابراین بهتر است بزهدیده در همان لحظات اولیه وقوع جرم ، هرگونه جزئیات و اتفاقات را یادداشت کند تا بعداً در اختیار پلیس قرار بدهد. این اطلاعات میتواند در کشف جرم و شناسایی متهم ، کمک فراوانی به پلیس بکند
استفاده از سوابق ذهنی ، خاطرات و وقایع گذشته: در برخی جرائم مانند آدمربایی ، قتل ، سرقت از منزل یا مغازه ، بزهدیده باید از سوابق ذهنی و خاطرات وقایع گذشته استفاده کند و اطلاعات لازم را در اختیار پلیس قرار دهد مانند اینکه چه کسانی در گذشته به آن خانه یا مغازه رفت وآمد داشتهاند کارگر، سرایدار ، فنی کار و… چه کسانی کلید در اختیار داشتهاند ، سابقه دعوا یا اختلاف و درگیری در میان بوده یا خیر؟
دام گستری با همکاری بزهدیده: در جرائمی مانند جعل ، تقلب و کلاهبرداری ، پلیس میتواند با همکاری بزهدیده ، دام گستری و مجرم را دستگیر کند مثلاً در جرم توزیع مواد شوینده تقلبی ، مغازهداری که مواد شوینده تقلبی دریافت کرده است ، اگر همکاری لازم را با پلیس انجام دهد ، میتوان با دامگستری مجرمان را شناسایی و دستگیر کرد.
گفتار اول : دسترسی بزهدیده به پلیس
در تعامل پلیس با بزهدیده ، یکی از موضوعات مهم ، بحث دسترسی بزهدیده به پلیس است. امکان دسترسی سریع به پلیس و کمک گرفتن از آن به ویژه در صحنه ارتکاب جرم و یا جلوگیری از فرار متهم ، یکی از نیازهای اساسی بزهدیدگان است. به منظور مداخله به موقع پلیس در بحران پس از بزهدیدگی و جلوگیری از توسعه آن و نیز کاستن از آسیبهای جرم ، لازم است پلیس تدابیری را برای دسترسی سریع و آسان بزهدیدگان به مأموران پلیس فراهم کند. علاوه بر کلانتریها ، پاسگاهها و ایستگاههای پلیس که در سراسر شهرها و روستاهای کشور پراکنده هستند و همچنین ادارههای آگاهی و سایر پلیسهای تخصصی که در شهرها و مراکز استانها مستقر هستند و امکان مراجعه مستقیم بزهدیدگان به آنها و کمک گرفتن از پلیس وجود دارد ، ساز وکارهای دیگری نیز برای دسترسی سریع و آسان بزهدیدگان به پلیس پیشبینی شده است. که در ادامه با این سازوکارها ، یعنی پلیس 110 ، پلیس زن که هر کدام به نوعی یا دسترسی را برای بزهدیدگان سریع و آسان میکنند و یا دسترسی مناسبی را برای بزهدیدگان زن به پلیس فراهم میکنند آشنا میشویم.
یکی از مهمترین حقوق عینی مادی بزهدیدگان کمکرسانی مناسب به آنان در سراسر فرآیند بزهدیدگی است. این کمکرسانی جنبههای گوناگون دارد که کمک مادی ، پزشکی ، روانشناسانه و اجتماعی برجستهترین گونههای آن است. هدف این خدماترسانی عبارت است از کمک به بزهدیدگان برای مقابله با آسیب عاطفی ، مشارکت در فرآیند عدالت جنایی ، به دست آوردن جبران خسارت و مقابله با دشواریهای بزهدیدگی. حق دسترسی به پلیس باید بدون تبعیض نسبت به همه افراد وجود داشته باشد. هر کس ، صرفنظر از تابعیت ، جنسیت ، زبان ، مذهب ، رنگ و نظایر اینها چنانچه بزهدیده واقع شود ، باید حق مراجعه به پلیس را داشته باشد و هیچگونه محدودیتی وجود ندارد.
در دستگاههای جدید از زمان کشف جرم تا هنگام اجرای حکم مراجع ، مقامات ویژهای عهدهدار انجام هر یک از مراحل دادرسی کیفری هستند. در این مرحله بزهدیده ، بزهکار و جامعه دارای حقوق و تکالیفی هستند که نادیده گرفتن آنها ، یکی از موارد مهم نقض حقوق شهروندی محسوب میشود.