پایان نامه ارشد: خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت -مهد کودک

شکل های مربوط به این متن فقط در فایل اصلی موجود هستند (در سایت نمایش داده نمی شود)

3-1-1مهد کودک بارباپاپا (ویگنورا، مودنا، ایتالیا)

پروژه مهد کودک بارباپاپا در راستای برگزاری یک مسابقه در سال 2006 زیر نظر شهرداری ویگنورا طراحی شده است. در برنامه فیزیکی این پروژه، فضایی برای حدود 60 کودک در نظر گرفته شده است. محدوده این طرح بر روی تپه ای در بالای شهر تعیین شده، البته نه آن قدر دور از دسترس مراکز رفاهی-درمانی مرکز شهر. در این پروژه توجه به حواس و آگاهی کامل از عوامل پایداری مد نظر بوده و این ارزش در اطراف طرح به طور محسوسی قابل مشاهده است و نقطه آغاز مناسبی برای برقراری ارتباط کودکان با ارزشهای پایداری است.

 

تصوبر 3-1: فضای داخلی آموزش و بازی مهدکودک بارباپاپا

 

 

تصویر 3-2: رنگ و نور در فضای داخلی

کاهش تاثیرات صوت از جمله نکاتی است که بوسیله لایه پوشش گیاهی بیرون آمده از سطح زمین در این پروژه، فضایی مطلوب را از نظر ارتباط حسی برای کودکان فراهم کرده است و در عین حال کاهش آلودگی صوتی ورودی تپه را از سمت خیابان پایین منطقه به همراه دارد. این فضا علاوه بر تاثیر عملکردی، نقش مهمی در به کارگیری برخی از حواس کودکان در ارتباط با محیط، از جمله حس لامسه و شنوایی آنها خواهد داشت. تحریک حواس مختلف کودک در محیط از جمله تمرینهایی است که زمینه ساز بالا بردن کیفیت ادراک محیطی صحیح در آینده برای کودکان خواهد بود.

 

نحوه قرارگیری بنا و پوشش گیاهی

از آنجا که یکی از عوامل محرک حسی در کودکان تنوع رنگ است، طراحان این پروژه با توجه به این نکته مهم در طراحی این مهد با استفاده از شیشه های رنگی بکار رفته در نمای اصلی و مشرف به کلاسها در تقویت این حس در کودک تلاش به سزایی داشته اند. نحوه به کارگیری رنگها در کنار یکدیگر به گونه ای است که قابل تشخیص و در عین حال نشاط آور و تحریک کننده هستند.

تصویر 3-3: طراحی اقلیمی بنا

 

تصویر 3-4: شیشه های رنگی بکار رفته در بنا

استفاده از رنگها و مصالح همرنگ با طبیعت چون چوب در دیوارها، کف و سقف در این بنا کودک را بسوی تعامل پایدار با محیط تشویق می کند. از آنجا که رنگ تاثیر به سزایی در تحریک اعصاب کودک دارد، انتخاب اصولی آن در فضاهای مختلف مورد توجه است. به طور مثال استفاده از رنگهای آبی و خانواده های آن، آرامش بخش برای اتاق خواب کودک و رنگهای گرم مانند قرمز و نارنجی هنگام بازی کودکانه و یا در فضاهای غذاخوری مورد نظر است. علاوه بر این که توجه به رنگهایی چون سبز و قهوه ای وی را با محیط طبیعی سازگار می کند. در این پروژه علاوه بر توجه به عوامل محرک حسی توجه به عوامل موثر در پایداری محیط نیز مد نظر بوده است.

 

  • کنترل آسایش درونی: در این طرح یک پوشش سبز ساختمان را از یک عایق گرمایی مناسب برای محافظت گرمای درونی، مطمئن می کند و به منظور نگهداری آسایش محیط از پکیج های درونی ایجاد شده بر روی سقف های چوبی استفاده شده است.
  • کسب انرژی از محیط: در طول روز استفاده از منابع انرژی طبیعی مد نظر است. شیشه های مناسب بازشو، در همه طول نما استفاده شده اند و به منظور حائل نور خورشید در زمانهای مختلف روز و گرم نگهداشتن فضای دخلی بکار رفته اند. در این مهد کودک استفاده از سیستمهای فتوولتیک بر روی سقف فلزی برای تامین انرژی فضاهای داخلی و نیز استفاده از سیستمهای جمع آوری آب باران برای تامین آب حمامها انجام شده است. در عین حال استفاده از رنگها و مصالح طراحی شده با اشکال خاص مورد مطالعه قرارگرفته ان و در راستای یک سیستم پایدار ساخته شده اند.

 

تصویر3-5: طراحی سقف و نورگیری بنا

تصویر3-6: پلان بنا

3-1-2 مهد کودک ترنتن (وال پاستریا ، تیرول جنوبی، ایتالیا)

این مهد کودک جدید در روستای تپه ای در وال پاستریا در تیرول جنوبی در ایتالیا ساخته شده است. این مهد کودک در دید اول به نظر می رسد که از دل زمین بیرون آمده است؛ از سویی بنایی پاک و از سویی دیگر در بر دارنده منظر مناسب است. این مکان چشم اندازی مناسبی از مناظر اطراف روستا را به کودکان هدیه می دهد و رابطه حسی عمیقی از نظر ادراک محیطی را در سنین کودکی پرورش می دهد و این امر می تواند هماهنگی مناسبی از فضا سازی  داخلی و خارجی را در طرح فراهم آورد.

تصویر3-7: نمای بیرونی مهدکودک ترنتن

طراح در این پروژه علاوه بر در نظر گرفتن توانایی های سایت در برقراری ارتباط متقابل با کودک به او آموزش میدهد که به منظور درک بهتر محیط اطرافش چه عواملی را در نظر بگیرد و با چه عناصر معماری درگیر شود. این مرکز نگهداری کودکان به عنوان یک بنای منحصر به فرد و خاص با فراهم آوردن فضایی آرام با ساخت محیط اطراف، عمل می کند. استفاده از چشم انداز شهری، کانسپت طراحی این مجموعه است که از مفهوم و هویت فرهنگی نشات گرفته از این فضای تعریف شده است. این مجموعه در مساحتی دربردارنده تسهیلات عمومی ( آموزشی-ورزشی ) قرار گرفته است.

نحوه قرار گیری بنا بدین صورت است که شیب زمین در جهت شرق مهد کودک با طبقه همکف بنا همساز شده است. در حالی که فقط نیمی از ساختمان در معرض دید عابران قرار دارد. فضای عمومی طراحی شده در بین مدرسه و محل نگهداری کودکان طراحی شده است. ضلع شرقی مهد به منظور استفاده از عقب نشینی ها و نیز کاربری های اداری به این فضا باز است. ورودی به فضای کودک از سطح موازی پیاده رو صورت می گیرد. همه کلاس ها در جبه جنوبی قرار گرفته اند، در حالی که فضا های چند منظوره علاوه بر داشتن یک چرخش شمالی- شرقی به سمت محوطه پیاده رو یک جهت غربی بر روی طبقه همکف نیز دارد.

تصویر3-8: موقعیت قرارگیری بنا

واحد های ساختمانی (خانه ها) مختلف طوری طراحی شده اند که در نزدیکی مهد کودک اولیه و با فاصله های خاص از آنها در ارتباط باشند. در واقع حس و هویت کودکانه در این طرح محاسبه شده است. فرم های متفاوت خانه ها به کودکان کمک می کند تا توانایی ادراک خود را در شناسایی و فهم فضاهای خاص آزمایش کنند. در واقع کودکان در هریک از این خانه ها این حس را دارند که در خانه خود هستند

تسهیلات عمومی ایجاد شده برای سطح ورودی در طبقه همکف شامل دو کلاس، تجهیزات بهداشتی و رختکن است. فضای کارکنان با دو دفتر و یک فضای چند منظوره با یک مکان انتظار والدین در فضای واقع در ورودی بین دو خانه قرارگرفته است و فضای رختکن که از نور روز بهره می گیرد در ارتباط با فضای فعالیت روزانه قرار گرفته است و به عنوان یک مسیر عبوری کوچک بین دو خانه عمل می کند. جعبه پله ها و آسانسور، طبقه زیر زمین و طبقه ورودی را به یکدیگر متصل می کنند. این طبقه شامل فضاهای ورزشی و استراحتی است به همراه یک اتاق چند منظوره، یک آشپزخانه و یک کلا س در جهت جنوبی. فقط در ضلع غربی و جنوبی طبقه زیر زمین پیش آمدگی در سمت شیب وجود دارد و پنجره سقفی، نور روز را به فضای رختکن و کلاسها وارد می کنند. کلاسها و اتاق ها به طور قابل اطمینانی برای فعالیت کودکان طراحی شده اند. کلاسهای طبقه همکف در دو سطح قرارگرفته اند و به وسیله پل ها به گالری ها و فضای باز اتصال می یابند. گالری ها همچون آشیانه پرنده بر روی یک سازه بتنی اکسپوز قرار گرفته اند و دو پل فضای فعالیت فیزیکی را به یکدیگر متصل می کند. ایجاد حس جابجایی در کودک و شناساندن نقاط مکث و حرکت در فضاها از قابلیت های این پروژه است.

تصویر3-9: ادغام فضای داخلی و خارجی به وسیله فضای بینابین

چشم اندازهای متفاوت از پنجره های محل نگهداری کودکان به سمت کوهپایه وجود دارد که در بهبود درک بصری کودک از محیط اطراف به وسیله به کارگیری حس بینایی اش موثر است. کلاسی که در طبقه زیر زمین قرار دارد که از بقیه کلاسها بزرگتر است و بقیه کلاسها به سمت باغهای دو طرف خود باز می شوند و کودکان دسترسی کامل به باغ اطراف و پاسیو های چوبی در کنار کلاس خود دارند. در انی گونه طراحی رابطه حسی عمیقی با محیط اطراف از نظر تحریک حس بساوایی کودک در تعامل با محیط مدنظر است که علاوه بر نشاط و سرزندگی، قدرت تشخیص کودک در برخورد با اشیا را بالا می برد. در این بین کودکان نابینا و کم بینا در تعامل بهتری با محیط اطراف خواهند بود.

تصویر3-10: پنجره سقفی بکاررفته در فضای بینابین خانه ها

طراحی فضا های باز در این مرکز نگهداری کودکان، یک خلاقیت چندگانه به شمار می رود، چرا که طراح با ایجاد یک مسیر متقاطع بین ساختمان ها، منظر اطراف فضاهای داخلی و خارجی را با یکدیگر ادغام کرده و سقف را به یک فضای سبز باغ مانند برای طبقه بالایی تبدیل کرده است. این نحوه طراحی علاوه بر ترکیب محیط دست ساز بشر با طبیعت و همسازی با اقلیم، حرکتی منفعلانه را در کودکان برای رسیدن به مکان های مختلف سایت بر می انگیزد. طراحی فضاهای بازی کودکان در این پروژه با توجه به رابطه ادراک کودک توسط حواس او با مصالح اطراف انجام شده است. در طراحی این گونه فضاها علاوه بر توجه به ایمنی بازی ها و فضاهای آموزشی به کارگیری حس لامسه و بینایی کودک در شناسایی وسایل بازی و نیز ایجاد رابطه نزدیک با مصالح و بالا بردن قدرت تشخیص کودک مد نظر بوده است. در برخی موارد نیز طراحان استفاده از تحریک حس بویایی کودک در محیط را مد نظر قرار می دهند که این کار می تواند توانایی های کودک در این بخش حسی را نیز تقویت کند. در این پروژه انتخاب مصالح بر پایه الهام گیری از محیط است. عناصر سنتی بر گرفته از چشم اندازهای اطراف کیفیت های جدیدی ایجاد کرده اند. در واقع ساختمان بر خاسته از الگوهای شخصیتی و ترکیب شده با پدیده مدرنیته امروز است.

تصویر3-11: فضای بازی کودکان در مهد ترنتن

همه دیوارهای خارجی بنا دو لایه و به صورت بتن اکسپوز سفید کار شده اند. کارهای چوبی در قسمت دیوارها، سقف و سازه بنا، ساخته شده از توفال های صنوبر یا دست برش خورده اند و قسمتی از طبقه زیرزمین به وسیله یک نوع خاک کاج اروپایی پوشانده شده است.

 

تصویر3-12:فضاهای داخلی مهدکودک

 

 

 

               
تصویر3-13: نماها و مقاطع

 

 

 

 

تصویر3-14: پلان ها مهدکودک ترنتن

3-1-3مهد کودک 8 کلاسه (بلس-روبیو، آلمریای اسپانیا)

این مهد کودک در دهستان بلس-روبیودر استان آلمریای اسپانیا واقع شده است. یکی از اهداف این طرح، کمک به توسعه توانایی های روانی، اجتماعی و ذهنی کودکان بوده است. آنان در سنین کودکی غالبا یک خانه را ابتدا با سقف شیبدار و سپس درها و پنجره های آن را مشخص می کنند. یک مهد کودک مانند خانه ای بزرگ است که گاه بچه ها بیشتر وقت خود را در آن سپری می کنند و فضای آن می تواند بازتاب تخیلات آنها نیز باشد.

تصویر3-15: نمای خارجی مهدکودک 8 کلاسه

در این مجموعه هشت کلاس وجود دارد که به سه گروه از بچه ها اختصاص یافته و بر اساس دوره های سنی آنان طبقه بندی شده است. یک فضای ناهار خوری، یک آشپز خانه و چند فضای اداری در پیرامون یک حیاط مرکزی قرار گرفته اند که در آن حیاط کودکان به بازی و گذراندن بخشی از اوقات فراغت خود می پردازند. همه کلاسها به فضای باز دسترسی داشته که این امر باعث نوعی ارتباط بین فضای درون و بیرون شده است.

درباره شکل نماها و پنجره هاتصمیم گرفته شدکه صورتهای متفاوتی نسبت به آنچه عادی است وبه بچه هابه طورمعمول باآن آشنایی دارند،باشد. به همین سبب دراین ساختمان ازپنجره های دایرهایشکل باقاب ونوارهای خاص به رنگهای سبز، زرد و آبی استفاده شده است. در روز فضاهای داخلی به شکلی رنگارنگ برای کودکان جلوه گر می شوند و در شب فضاهای رنگارنگ مهد کودک موجب پدید آمدن منظری خاص برای محله و ساکنان خانه های مجاور می شود. رنگ کلاسهای مختلف سعی شده با سن بچه ها هماهنگ باشد. جهان بصری کودکان با بزرگ سالان متفاوت است و به همین سبب برخی رنگها و نقشها تا ارتفاع 130 سانتیمتر طراحی و تنظیم شده اند. برای نماها از مصالح و موادی استفاده شده است که به خوبی قابل شستشو می باشند.

تصویر3-16: نمای بیرونی و فضای بازی بچه ها

برای گرم کردن فضای مهد کودک در زمان لازم از سیستم گرمایی زیر کف استفاده شده است که بهترین روش برای چنین فضاهایی است. در این سیستم که از حرکت آب گرم استفاده می شود، امکان برخورداری از حرارت ناشی از انرژی تابشی خورشید از طریق پنل های نصب شده در سقف وجود دارد.

برای کلاسهای مخصوص بچه های با سن کمتر از یک سال از رنگ آبی استفاده شده که برای آرامش سودمند است و رنگ دریا و و جهان رویاها را شکل داده است. کلاسهای بچه های یک تا دوساله به رنگ نارنجی رنگ آمیزی شده که برای ایجاد تحرک و فعالیت سودمند است. برای بچه های بین دو تا سه سال، از رنگ سبز که یاد آور ارتباط با طبیعت است استفاده شده. در فضای عمومی مانند راهروها، ناهارخوری و غیره ترکیبی از رنگها استفاده شده است که یاد آور تنوع موجود در جامعه است.از مصالح بتنی، کلاف ها و قاب های فلزی و آلومینیومی و همچنین از آجر و برخی روشهای محلی استفاده شده تا بتوان حفره ها را به سادگی در دیوارها ایجاد کرد.

تصویر3-17: سالن غذاخوری –  فضای داخلی

زمین تقریبا به شکل مربعی است که دو ضلع آن دچار اعوجاج شده و از حالت منظم بیرون رفته، اما دو ضلع دیگر آن مستقیم و تقریبا عمود بر هم است. در طرح از ایده ای جالب استفاده شده است. از یک سو یک حیاط مرکزی در میان فضا قرار داده شده که محل بازی بچه ها و گذراندن اوقات فراغت آنان در فضای باز است که به سبب دارا بودن پنجره های بزرگ در پیرامونش امکان نور گیری مناسبی را برای راهروها و فضاهای کنار آن مانند نهار خوری فراهم کرده و از سوی دیگر امکان نظارت بر بچه ها را در هنگام بازی برای مدیر و سرپرستان مهد کودک میسر ساخته است. دسترسی به حیاط از سه گوشه آن میسر است و در گوشه چهارم حیاط، یک سرویس بهداشتی قرار دارد که هم از داخل راهرو و هم از سوی حیاط و این امر باعث می شود در اوقات مختلف به سادگی قابل استفاده باشد. از قناسی زمین در دو جبهه و از یک فضای جنبی در جبهه سوم به گونه ای استفاده شده که سه فضای باز محدود به شکل سه حیاط خلوت ایجاد شود و هر یک از هشت کلاس، یک در هم به سمت این فضای باز داشته باشند و در ضمن تامین نور مستقیم کلاسها از این فضاها نیز پدید آمده است. فضاهای خدماتی لازم در کنار کلاسها طراحی و ساخته شده است.

تصویر3-18:پلان و موقعیت قرارگیری مهدکودک 8 کلاسه

یکی دیگر از ویژگیهای مهم این مهد کودک، استفاده از فرمهای بدیع برای پنجره ها و روزنه ها می باشد. کاربرد فراوان سطوح دایره ای برای این منظور سبب شده این مهد کودک شکلی جالب و بدیع برای بچه ها داشته باشد.کاربرد رنگهای مختلف را می توان از دیگر ویژگی های مهم این بنا دانست که هم موجب جذابیت فضاها و سطوح داخلی و هم برخی از سطوح بیرونی بنا شده است.

تصویر3-19: بکارگیری رنگ در فضای داخلی   فضای بازی بچه ها و بخشی از نمای مهدکودک

 

 

 

تصویر3-20: چند نما و مقطع مهدکودک 8 کلاسه

3-1-4 مهد کودک سبرا (ونسیلد، کولدینگ دانمارک)

طراحان این مهد کودک در طراحی خود این عقیده از پیش تعیین شده را که «آنچه یک مدرسه باید به نظر بیاید» به عنوان روشی برای تحریک حس کنجکاوی و خلاقیت می دانند. ساختمان مهد کودک بر اساس موضوعات مختلف ساخته شده که بر فعالیتهای مختلف از قبیل هنر، طراحی و معماری تمرکز می کند. این کار تا حدی برای روش ساخت مهدکودک های دانمارکی جدید است، به نحوی که ساختمان بیشتر به یک تسهیلات آموزشی تبدیل می شود، جایی که اطلاعات تازه کسب می شود نه از طریق یک تدریس رسمی بلکه از طریق بازی. علاوه بر استراتژی معمارانه، در تعریف یک مهد کودک، به برقراری میان ارتباط کارفرما / معمار نیز اشاره شده است. والدین با ارایه ایده ها و انتقاد برای جلو بردن پروژه در فرایند طراحی به نحو فعال مشارکت می کنند.

دانلود پایان نامه : خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت

تصویر3-21: ایده های طراحی مهدکودک سبرا

تصویر3-22: سایت پلان مهدکودک

شکل نا منظم ساختمان با مساحت 1200 متر مربع نتیجه کاربرد این فلسفه معماری در آموزش است: «استفاده از ساختمان باید آموزشی باشد، چرا که ما بیشتر از به کار گرفتن ویژگیهای ساختمانهای معمولی اجتناب می کنیم». بچه ها باید از مراحل اولیه یاد بگیرند که یک خانه نباید مانند نقاشی تیپ بچه ها از خانه با یک سقف شیروانی و یک در وسط با پنجره های دو طرف آن باشد. این ساختمان دارای سقف دندانه دار است، دارای گوشه نیست بدلیل اینکه تمام زوایا و گوشه ها گرد شده اند. حجم های اصلی آن دارای زوایای بسیار کمی هستند.

تصویر3-23: نمای خارجی

پنج عنصر قطره ای شکل وجود دارد، دوتا از آنها شامل تجهیزات کارکنان است، و سه تای بقیه فضاهای واقعی برای بچه هستند. قطره ها برای بچه ها در گوشه های باغ گذاشته شده اند و برای اینکه به سمت محوطه دید داشته باشند در سایت پراکنده شده اند. در باغ قطره ها به عنوان دو انعکاس دو بعدی از اشکال ساختمان تکرار شده اند بنابراین حجم ها بنظر می رسد که به تدریج در محوطه باز کم رنگ شده اند. قطره ها هرکدام به عنوان یک هدف خاص آموزشی عمل می کنند و به بچه ها رنگ، شکل و هندسه را از طریق بازی یاد می دهند.

تصویر3-24: پلان مهدکودک

ساختمان بطور افقی به دو بخش تقسیم می شود. یک پایه روی زمین ایستاده است که از پنج حباب ساخته شده با سقف های متصل به هم که «منظر بام» خاصی ایجاد می کند. تمام پایه سفید است و دیوارهای منحنی آن به صورت یک لوله کاغذ دیده می شود، همچنین سطحی است برای بچه ها برای تزیین کردن با طراحی ها و مجسمه هایشان. خط آسمان رنگارنگ و تیز گوشه توسط هنرمند گرافیست هوسکمیتناون انجام شده است. خط آسمانها به عنوان یک منبع الهام دهنده عمل می کند و نیز به عنوان یک یاد آور مهم برای بچه ها و بزرگسالان که «هنر می تواند در هر زمانی عالی و جدی باشد».