دسته بندی بر حسب هدف یا فرآیند، انواع فلسفه های اخلاقی

دانلود پایان نامه

2-2-4-2) سازمانی :
اشاره به فاکتورهای سطح سازمانی دارد. سازمانها معمولا قدرت مانور خوبی بر روی این فاکتورها دارند و اکثر آنها از طریق سیاستها و برنامه های سازمانی قابل کنترل هستند. رقابت،نظام پاداش، خط مشی های اخلاقی، خصوصیات شغلی، منابع، فرهنگ سازمانی، اهداف سازمان، رفتار مدیر، افراد مرجع، اختیار ،سمت، ارزیابی عملکرد، جو سازمانی (تولایی، 1388) .
2-2-4-3) اجتماعی :
خانواده ، گروههای اجتماع ، تحصیلات رسمی ، سیستم آموزشی ، تعلیمات و سمینارهای مربوط به اخلاق بر باورهای اخلاقی و رفتار اخلاقی افراد تأثیر می گذارند . البته ، زمینه های فرهنگی افراد نیز بر رفتار اخلاقی یا غیراخلاقی آنها تأثیر گذار است (Ferrel and Gresham , 1985) .
2–2-4) انواع فلسفه های اخلاقی
نظریات اخلاقی از نقطه نظرات گوناگونی قابل تقسیم هستند ذیلا برخی از دسته بندی های انجام شده در این حوزه ارائه گردیده است :
2-2-4-1) دسته بندی بر حسب هدف یا فرآیند
بسیاری از محققان در یک دسته بندی عمومی و کلی فلسفه های اخلاقی را به دو دسته نتیجه گرایی (توجه به هدف) و وظیفه گرایی (توجه به فرآیند) تقسیم کرده اند .
2-2-4-1 -1) دیدگاه نتیجه گرایی
در این دیدگاه ، عملی اخلاقی محسوب می شود که نتیجه دلخواه را حاصل نماید . بنابراین برای آنکه اخلاقی بودن عملی را اثبات کنیم باید به نتایج و پیامدهای آن بنگریم . این دیدگاه به دو نظریه فرعی تقسیم می شود . یکی خویشتن خواهی یا اصالت نفع فردی و دیگری سومندگرایی یا اصالت فایده . در نظریه اصالت نفع فردی ، رفتار قابل قبول را باید در برابر نتیجه ای که برای فرد در بردارد ارزیابی نمود . طرفداران این نظریه معتقدند به دنبال سود شخصی و نفع فردی رفتن و آن را به حداکثر رسانیدن عملی پسندیده و مستحسن است و نباید منع شود . افراد زمانی که در پی نفع خود حرکت می کنند ، جامعه حالتی پویا پیدا می کند .
در نظریه سودمندگرایی یا اصالت فایده ، نتیجه همچنان از اهمیت برخوردار است اما تلاش در آنست که بیشترین منفعت برای بیشترین افراد حاصل گردد . در این حالت علاوه بر نفع فردی به منافع جامعه نیز توجه می شود ، اما نتیجه حاصله برای فرد همچنان از اهمیت برخوردار بوده و نقش تعیین کننده خود را حفظ کرده است . مثلاً مدیریت سازمانی به حفظ محیط زیست علاقه نشان می دهد . نه بخاطر آنکه محیط زیست به خودی خود ارزشمند و مهم است ، بلکه از آن جهت که توجه به محیط زیست موجب تامین منافع بلند مدت سازمان می گردد.
2-2-4-1 -2) دیدگاه وظیفه گرایی :
دیدگاه وظیفه گرایی مدعی است که اگر چه نمیتوان از نتایج و پیامدهای اعمال صرف -نظر کرد. اما ویژگی های مهم دیگری نیز وجود دارند که تعیین کننده درستی و نادرستی اعمال میباشند. در وظیفه گرایی، ملاک سنجش افعال اخلاقی، وظیفه است. حقانیت افعال اخلاقی ناشی از یک الزام است. الزامی که در خود عمل نهفته است. در نتیجه،درستی و نادرستی افعال، برآمده از ذات خود فعل است، یعنی فعل خوب ذاتا مستحق تحسین است و نه به موجب ایجاد نتایج خوب است(موحدی، 1389)
2-2-4-2) دسته بندی محوری
نویسندگان دیگری دیدگاههای اخلاقی را به سه دسته تقسیم کرده اند و قائل به سه دیدگاه خودمداری (اصالت فایده) ، فرد مداری (رعایت حقوق فردی) و حق مداری (عدالت گرائی) می باشند (قاری سید فاطمی ، 1388 ؛ الوانی ، 1391) .
2-2-4-2 -1) نظریه خودمداری :
از نگاه این نظریه اخلاقی ، نفع بیشتر برای تعداد بیشتری از افراد جامعه ، ملاک ارزیابی اخلاقی بودن و موجه بودن عمل است . بنابراین عمل و یا قانونی موجه خواهد بود که بیشترین نفع را متوجه بیشترین تعداد افراد جامعه کند . نفع‏انگاران خود به دوگروه عمل مدار و قاعده مدار تقسیم می‏شوند (قاری سید فاطمی ، 1388) .
2-2-4-2-2) نظریه فرد مداری :
نظریه های اخلاقی بر حول محور خود متمرکز بوده و بیشتر به اول شخص مفرد من توجه دارد (همان منبع) . در این نظریه ، عملی اخلاقی محسوب میشود که در آن حقوق و آزادی های فردی به عنوان اصلی کلی رعایت شود (الوانی ، 1391) .