دسته بندی قاری سید فاطمی، دسته بندی فورسیت

دانلود پایان نامه

2-2-4-2 -3) نظریه حق مداری :
نظریه اخلاقی حق مدار حول این محور دور می زند که افراد انسانی (و البته در برخی نظریات جوامع انسانی ، حیوانات نیز ممکن است صاحب حق تلقی شوند) اخلاقاً دارای چه حقوق و تکالیفی هستند . نظریه اخلاقی حق مدار وامدار اخلاق کانتی است بعنوان پاسخگویی حکومت در برابر شهروندان را می توان تحت تاثیر چنین نظام اخلاقی ، بخوبی توجیه کرد . اما دست آورد این نظام اخلاقی را عمدتا باید در عرصه حقوق عموما و حقوق بشر خصوصا دانست .(قاری سید فاطمی ، 1388) . در این نظریه تصمیمها زمانی اخلاقی اند که با عدالت و انصاف اتخاذ شوند و هر کسی بر اساس میزان تلاش و سعی خود پاداش ببیند و از تبعیضهای ناروا و بی عدالتی و بی انصافی خبری نباشد (الوانی به نقل از هلریگل و اسلوکام ، 1391) .
2-2-4-3) دسته بندی فورسیت :
فورسیت (1980) دسته بندی شامل دو بعد ایده آل گرایی و اقتضا گرایی را مطرح کرد :
2-2-4-3-1) فلسفه ایده آل گرایی :
ایده آل گرایی حاکی از عقیده راسخ یک فرد نسبت به این است که قضاوت اخلاقی از نظر وجدانی با ید کاملا طبق اصول ، هنجارها و قوانین اخلاقی صورت گبرد افراد ایده آل گرا عقیده دارند که اصول ، هنجارها و قوانین اخلاقی همیشه و بدون توجه به موقعیته ای مختلف صادق هستند و آسیب رساندن به دیگران همیشه اجتناب پذیر است .
2-2-4-3-2) اقتضاگرایی :
از طرف دیگر اقتضا گرایی میزانی است که فرد از قوانین اخلاقی برای گرفتن تصمیم مقتضی تر با توجه شرایط رد می گذرد از نظر اقتضا گرایان تمام استانداردهای اخلاقی به جامعه و فرهنگ و ماهیت وضعیت و نتایج بستگی دارد و تفسیرهای زیادی برای نگرش به موضوع اخلاقی وجود دارد بر اساس دیدگاه اقتضا گرایی اخلاقی امکان تعریف برای رفتار درست و غلط وجود ندارد و نمی توان رفتاری را به طور صریح درست و یا غلط ارزیابی کرد (میرشاهی و همکاران ، 1389) .
2-2-4-4) دسته بندی قاری سید فاطمی
برخی دسته بندی های تخصصی در حوزه اخلاق وجود دارند که یا در دسته بندی های فوق قرار نداشته و یا به صورت کامل با موارد مطرح شده فوق همپوشانی ندارند . برای نمونه دریک تقسیم بندی در حوزه بیوتکنولوژی به شرح ذیل است :
2-2-4-4-1) اصل لاضرر
این اصل بویژه در تنظیم روابط اجتماعی کارآیی فراوان دارد . برمبنای این اصل هیچ کس حق ندارد بدون توجیه اخلاقی ضرری به دیگران وارد کند . توجه داشته باشیم که لاضرر یک اصل مطلق نیست . به این معنی که در برخی موارد ممکن است اضرار به غیر موجه باشد . بنابراین می توان گفت لاضرر یک اصل نهایی نیست . لاضرر در پرتو سایر اصول و ارزشها‏ی اخلاقی بایستی تفسیر شود . برای مثال مسأله تعارض دو ضرر خود از بحثهای قابل توجه درمورد «لاضرر» است . در صورتی که پیشگیری و یا رفع ضرر از دیگری و یا جامعه موکول به اضرار به غیر باشد باز هم اضرار ، ناموجه و غیر اخلاقی است با این توضیح که اضرار غیر موجه به دیگران از نظر اخلاقی ناپسند است و باید از آن اجتناب کرد .
2-2-4-4-2) اصل سودمندی
برخی فیلسوفان این اصل و اصل لاضرر را اصل واحدی به شمار آورده‏اند. از نظر برخی فیلسوفان اخلاق ، اصل سودمندی به چهار آموزه و تعهد عمومی اخلاقی قابل تقسیم است :
1- انسان نباید ضرر و یا شری را به دیگری تحمیل کند ، 2- انسان بایستی از ورود ضرر و شر نسبت به دیگران جلوگیری کند ، 3- انسان باید ضرر موجود را مرتفع کند ، 4- انسان نه تنها نباید ضرر و شری به دیگران تحمیل کند ، بلکه باید از ورود ضرر و شر به دیگران جلوگیری و شر و ضرر موجود را مرتفع و باید در راستای ارتقاء و توسعه خیر و نیکی گام بردارد. چنان که ملاحظه می‏شود ، اولین اصل از این اصول چهارگانه همان اصل «لاضرر» به معنای مضیق آن است.
2-2-4-4-3) اصل غایت بودن انسان و منع استفاده ابزاری از انسان
اصل غایت‏بودن انسان را می‏توان بنیادی‏ترین اصل هنجاری در نظام اخلاقی انسان مدار به شمار آورد. منع استفاده ابزاری از انسان در واقع روی دیگر سکه این است. استفاده ابزاری از انسان به معنای نفی غایت‏بودن انسان است . برمبنای این اصل ، انسانها همه غایت بالذات بوده و از حیثیت انسانی یکسان برخوردارند. این اصل اخلاقی در حوزه‏های گوناگون هنجاری پیامدهای عمیقی درپی دارد. حق تعیین سرنوشت در حوزه سیاست و حقوق ، انعکاسی از ا‏ین اصل است.
2-2-4-4-4) اصل استقلال انسان
یکی از فروع اصل غایت‏بودن انسان این است که انسان عاقل و بالغ در تصمیم‎گیری‏های مربوط به خود آزاد است. این اصل هرگونه قیم مآبی را نسبت به افراد بالغ نفی می‏کند.