رویکردهای مفهومی عمده در مورد سرمایه اجتماعی، سرمایه اجتماعی و سطوح تحلیل آن

دانلود پایان نامه

– زبان و کدهای مشترک
به دلایل مختلفی زبان مشترک بر شرایط ترکیب و تبادل دانش تأثیر می گذارد . اول اینکه ، زبان کارکرد مستقیم و مهمی در روابط اجتماعی دارد، چرا که ابزاری است که از طریق آن افراد با یکدیگر بحث میکنند، اطلاعات را مبادله میکنند، از یکدیگر سؤال میپرسند و در جامعه، امور تجاری انجام می دهند. دوم اینکه، زبان بر ادراکاتمان تأثیر میگذارد. کدها هم یک چارچوب مرجع برای مشاهده و تفسیرمان از محیط فراهم میکنند. سوم این که، زبان مشترک قابلیت ترکیب اطلاعات را افزایش میدهد.
– حکایات مشترک
علاوه بر زبان و کدهای مشترک، محققان معتقدند که اسطورهها ، داستانها و استعاره ها ابزارهای قدرتمندی در اجتماعات برای ایجاد، تبادل ، و نگهداری مجموعههای غنی معانی فراهم می کنند . آورر(۱۹۹۰) نشان میدهد که چگونه حکایات، تبادل تجربه پنهان را در بین متخصصان تسهیل میکنند. بنابراین ، ظهور حکایتهای مشترک در یک اجتماع باعث خلق و انتقال تفسیرهای جدیدی از رویدادها شده و ترکیب اشکال مختلف دانش ، که عموماً به صورت پنهان هستند را تسهیل میکند(آورر،1990).
ب) بعد ارتباطی
بعد ارتباطی سرمایه اجتماعی ، توصیف‌کننده نوعی روابط شخصی است که افراد با یکدیگر به خاطر سابقه تعامل‌هایشان برقرار می‌کنند . این بعد ماهیت روابط در یک سازمان را در بر می‌گیرد . به عبارت دیگر ، در حالیکه بعد ساختاری بر این امر متمرکز می‌گردد که آیا کارکنان در یک سازمان ، با هم در ارتباط هستند یا خیر، بعد ارتباطی بر ماهیت و کیفیت این ارتباطات متمرکز می‌گردد ( به طور مثال ، آیا این روابط به وسیله اعتماد ، صمیمیت ، عشق و مانند آن مشخص می‌شود یا خیر؟(بولینو و همکاران،2005،ص50). مهمترین جنبههای این بعد از سرمایه اجتماعی عبارتند از : اعتماد، هنجارها ، الزامات و انتظارات و هویت(گوشال و ناهاپیت،1998).
– اعتماد
تحقیقات نشان میدهد در جاییکه روابط مبتنی بر اعتماد در سطح بالایی وجود دارند ، افراد تمایل زیادی برای تبادل اجتماعی و تعامل همکارانه دارند. میزتال اظهار میداردکه اعتماد تأمین کننده ارتباطات و گفتمان است(میزتال،1996). بنتیس همچنین مطرح میکند که اعتماد میتواند ایجاد دانش را تسهیل کند(بونیتز،2001). بویسوت نیز بر اهمیت اعتماد بین فردی برای ایجاد دانش در شرایط ابهام و عدم اطمینان زیاد تأکید دارد(بویسوت،1995).
– هنجارها
هنجارهای همکاری میتوانند پایهای قوی برای دانش بوجود آورند. برای مثال ، استارباک26 اهمیت هنجارهای اجتماعی صداقت و کارتیمی را به عنوان ویژگیهای کلیدی شرکتهای دانشمحور یادآور میشود (استوربوک،1995).
– الزامات وانتظارات
الزامات نشان دهنده یک تعهد یا وظیفه برای انجام فعالیتی در آینده است . کلمن الزامات را از هنجارهای عمومی شده متمایز میسازد ، و آنرا به عنوان انتظارات ایجاد شده در درون روابط شخصی خاص در نظر میگیرد (کولمن،1990)
– هویت
هویت فرآیندی است که در آن افراد احساس میکنند با فرد یا گروهی از افراد دیگر ، عضو یک گروه واحد هستند. کرامر و همکارانش (۱۹۹۶) دریافتهاند که احساس همانندی کردن با یک گروه یا جمع ، نگرانی درباره فرایندها و نتایج جمعی را افزایش میدهد و بدین ترتیب احتمال فرصت تبادل اطلاعات افزایش می یابد(کرمز و همکاران،1996). لویسکی و بیونک (۱۹۹۶) در تحقیقاتشان نشان می دهند که هویت گروهی چشمگیر نه تنها ممکن است فرصتهای تبادل اطلاعات را افزایش دهد ، بلکه هم چنین ممکن است فراوانی واقعی همکاری را بین اعضاء افزایش دهد.در مقابل، جاییکه گروهها دارای هویتهای متمایز و مغایر هم هستند، ممکن است موانع عمدهای را در برابر تسهیم اطلاعات ، یادگیری و ایجاد دانش بهوجود آورند(بانک و لوسکی،1996).
ج) بعد ساختاری
این عنصر سرمایه اجتماعی اشاره به الگوی کلی تماسهای بین افراد دارد یعنی ، شما به چه کسانی و چگونه دسترسی دارید(بورت،1992) این بعد در رابطه با ساختارها و فرایندهای مدیریتی نظیر پاسخگویی مدیران و رهبران بر عمکردشان ، شفافیت در تصمیم گیری ، میزان تصمیم گیری و اقدام بر اساس کار گروهی است . مهمترین جنبههای این عنصر عبارتند از روابط شبکهای بین افراد ، پیکربندی شبکهای و سازمان مناسب.
– روابط شبکهای
پیشنهاد اصلی تئوری سرمایه اجتماعی این است که روابط شبکه ای امکان دسترسی به منابع (مثل دانش) را فراهم میسازند. روابط اجتماعی ، ایجادکننده کانالهای اطلاعاتی هستند که میزان زمان و سرمایهگذاری مورد نیاز برای گردآوری اطلاعات را کاهش میدهند.
– پیکربندی روابط شبکهای
تراکم ، پیوند و سلسله مراتب همگی از طریق تأثیر بر میزان تماس یا قابلیت دسترسی اعضاء شبکه باعث انعطافپذیری و سهولت تبادل اطلاعات میشوند . برای مثال ، برت (۱۹۹۲) بحث میکند که شبکه پراکنده ، با تعداد تماسهای بسیار کم ، فراهمکننده مزایای اطلاعاتی بیشتری است . شبکه متراکم ، از این جهت که فراهمکننده اطلاعات متنوع کمتر با همان هزینه شبکه پراکنده است ، شبکهای ناکارا است. همچنین ، هانسن (۱۹۹۹) پی برده است که پیوندهای ضعیف مانع انتقال دانش میشوند(هانزن،1999).
– سازمان مناسب
سرمایه اجتماعی ایجاد شده ازجمله روابط و پیوندها ، هنجارها ، و اعتماد در یک محیط خاص ، اغلب میتواند از یک محیط اجتماعی به محیط اجتماعی دیگری انتقال داده شود و بدین ترتیب بر الگوهای تبادل اجتماعی تأثیر گذارد . سازمانهای اجتماعی مناسب میتوانند یک شبکه بالقوه دسترسی به افراد و منابع شان ازجمله اطلاعات و دانش را فراهم کنند و از طریق ابعاد شناختی و رابطهای سرمایه اجتماعی ممکن است انگیزش و قابلیت را برای تبادل تضمین کنند . لیکن، این سازمانها هم چنین ممکن است مانع این تبادل شوند.
9-2) سرمایه اجتماعی و سطوح تحلیل آن
یکی از نکات با اهمیّت در تعریف سرمایه اجتماعی، مشخص کردن سطح تحلیل سرمایه اجتماعی است . سرمایه اجتماعی را می‌توان در دو سطح سرمایه اجتماعی فردی و سرمایه اجتماعی جمعی ، در نظرگرفت . برای اندازه‌گیری سرمایه اجتماعی فردی ، واحد سنجش فرد است و واحد تحلیل هم فرد است . در اندازه‌گیری سرمایه اجتماعی جمعی ، واحد سنجش فرد است ، اما واحد تحلیل گروه‌ها ، اجتماعات ، جوامع و یا کشورها هستند (اصغرپور ماسوله ،1385) دیدگاه دیگر، سرمایه اجتماعی را در سه سطح قابل تحلیل می‌داند : سطح خرد ( فرد، خانواده، محله ) ، سطح میانه (نهاد‌ها و سازمان ها) ، سطح کلان (ملی) (هوزلند و اسوندزن،2005). در سطح خرد ، منافعی مورد نظر است که فرد به سبب عضویت در گروه‌ها و بهره‌برداری از سرمایه اجتماعی، به دست می‌آورد (امامیان،1386) . در سطح میانه ، در کنار منافعی که برای فرد در نظر است ، می‌تواند در صورت تکرار و پایبندی تمامی اعضای گروه به تعهدات خویش ، منافع جمعی را پدید آورد که برای تمامی اعضای گروه قابل استفاده باشد (تاجبخش ،1384) . در سطح کلان ، وجود رابطه افقی مبتنی بر اعتماد میان نهادهای مختلف جامعه ، منافعی را تولید می‌کند که همه اعضای جامعه از آن بهره‌مند خواهند بود (پاتنام ، 1383).
10-2) رویکردهای مفهومی عمده در مورد سرمایه اجتماعی