سازمان تأمین اجتماعی، قانون تأمین اجتماعی

دانلود پایان نامه

پرداخت کمک بارداری هم به بیمه‌شده زن و هم به همسر بیمه‌شده مرد پیش‌بینی شده است؛ اما سازمان تأمین اجتماعی آن را تنها به بیمه‌شده زن که واجد شرایط لازم باشد پرداخت می‌کند؛ چون وضعیت همسر بیمه‌شده مرد از دو حال خارج نیست: یا خود وی نیز شاغل است و به اعتبار اشتغالش مشمول قانون تامین اجتماعی، قانون استخدام کشوری و یا قوانین خاص دیگری است که در این صورت بر اساس این قوانین از کمک بارداری استفاده خواهد کرد. یا این که شاغل نیست و خانه‌دار است که در این حالت با توجه به قید «عدم اشتغال به کار» و عبارت «دو سوم آخرین مزد یا حقوق بیمه‌شده» در این ماده نحوه محاسبه کمک بارداری مشخص نیست؛ به عبارت دیگر، همسر بیمه‌شده مرد قبلا اشتغالی نداشته است و مزدی دریافت نکرده است تا بتوان کمک بارداری را بر مبنای آن مورد محاسبه قرار داد.
به نظر می‌رسد در وضعیت فعلی راه‌‌حل منطقی این باشد که در مواردی مانند فوت همسر یا ابتلای وی به بیماری، که بیمه‌شده مرد مجبور است در مدت بارداری و بعد از زایمان برای مدتی ترک کار کند، کمک بارداری به چنین خانواده‌ای پرداخت شود.
به نحو دیگری هم می‌توان پرداخت کمک بارداری به همسر بیمه‌شده مرد را توجیه کرد. در واقع، کمک‌ها و مزایای نقدی مربوط به دوران بارداری و زایمان را می‌توان از دو دیدگاه مورد بررسی قرار داد: یکی به عنوان غرامت دستمزد که در این صورت جایگزین مزد یا حقوق است؛ همانند غرامت دستمزد ایام بیماری. روشن است در این صورت چنین مبلغی تنها به فردی که شاغل (یعنی تنها به بیمه‌شده زن) بوده و به دلیل بارداری و زایمان برای مدتی توانایی کار کردن را از دست داده است، پرداخت می‌شود. برداشت دیگری که ممکن است از آن به عمل آید این است که کمک‌ها و مزایای نقدی دوران بارداری و زایمان غرامت دستمزد نیست، بلکه کمکی است به خانواده که به این مناسبت هزینه‌های پیش‌بینی نشده‌ای را متحمل شده است. پس، چنین کمکی باید در هر صورت پرداخت شود.
به تازگی نیز در تازه ترین تغییرات مدت مرخصی زایمان به ۹ ماه افزایش پیدا کرده است که البته اجرای آن با مشکلاتی روبه‌رو شده است.
11- خدمات پزشکی و منع اخراج از کار
ماده 68 تأمین اجتماعی خدمات پزشکی قبل و بعد زایمان و حین زایمان را پیش‌بینی نموده است که شامل معاینات، کمک‌ها و معالجات خواهد بود. در ماده 69 قانون مذکور چنانچه زن به بیماری‌هایی مبتلا شود که شیر دادن برای او ضرر داشته باشد، شیر مورد نیاز او تا 18 ماهگی تحویل خواهد شد. این نکته نیز قابل توجه است که در حقوق ایران،کارفرما هیچ‌گونه مسولیتی در قبال خدمات پزشکی کارگر زن ندارد و این مسئولیت به عهده سازمان تأمین اجتماعی است.
ماده 77 قانون کار نیز مقرر داشته است: در مواردی که به تشخیص پزشک سازمان تأمین اجتماعی، نوع کار برای کارگر باردار خطرناک یا سخت تشخیص داده شود، کارفرما تا پایان دوره بارداری وی بدون کسر حق‌السعی، کار مناسب‌تر و سبک‌تری به او ارجاع می‌نماید. در قانون کار ایران به ممنوعیت اخراج کارگر زن اشاره نشده است و صرفاً در تبصره 1 ماده 76 قانون مذکور آمده است: پس از پایان مرخصی زایمان، کارگر زن به کار سابق خود باز می‌گردد و این مدت با تأیید سازمان تأمین اجتماعی جزو سوابق خدمت وی محسوب می‌شود.
12- مزایای تأمین اجتماعی پس از پایان اشتغال
مشمولین قانون تأمین اجتماعی
بند 2 ماده 82 قانون تأمین اجتماعی مقرر می‌دارد بازماندگان بیمه‌شده زن با شرایط زیر از مستمری استفاده خواهند کرد:
شوهر مشروط بر این‌که اولاً تحت تکفل زن بوده، ثانیاً سن او از شصت‌سال متجاوز باشد یا طبق نظر کمیسیون پزشکی موضوع 91 این قانون ازکارافتاده بوده و در هر حال، مستمری از سازمان دریافت نکند.
فرزندان در صورت حایز بودن شرایط زیر:
الف. پدر آن‌ها در قید حیات نبوده یا واجد شرایط مذکور در بند اول این ماده باشد و از مستمری دیگری استفاده نکند.
ب.سن آن‌ها کم‌تر از هجده سال تمام باشد و یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته باشند تا پایان تحصیل و یا به علت بیماری یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون پزشکی موضوع ماده 91 این قانون قادر به کار نباشند.
پدر و مادر در صورتی که اولاً تحت تکفل او بوده و ثانیاً سن پدر از شصت‌سال و سن مادر از پنجاه‌وپنج سال تجاوز کرده باشد و یا آن‌که به تشخیص کمسیون پزشکی موضوع ماده این قانون ازکارافتاده باشند و در هر حال، مستمری از سازمان دریافت ندارند.
این در حالی است که که به موجب بند 2 ماده 81 قانون مذکور، فرزندان بیمه‌شده مرد، صرفاً بر اساس قسمت ب از بند 2 ماده 82 حق دریافت مستمری دارند و قانون‌گذار به دلیل سرپرستی مرد و تکلیف وی به انفاق، بین زن و مرد بیمه‌شده، تفاوت گذاشته است. به عبارت دیگر، علاوه بر داشتن سن کمتر 18 سال تمام و یا اشتغال به تحصیل و یا ازکارافتادگی الزاماً باید پدر آن‌ها نیز در قید حیات نبوده و یا به نوعی تحت تکفل همسر خویش باشد تا فرزندانش بتوانند از مستمری بازماندگان به قائم مقامی از مادر بهره‌مند شوند. بنابراین با وجود محدودیت قانونی برای فرزندان بیمه‌شده زن در مواردی که پدر فرزندان در قید حیات باشد، اما به نحوی از انحا از قبیل بیکاری و یا زندانی بودن توان امرار معاش نداشته باشد، فرزندان بیمه‌شده ی زن از دریافت مستمری محروم خواهند بود.
13- زنان بی‌همسر
آمار بالای طلاق و رشد فزاینده ی این پدیده ی اجتماعی و کم‌شدن آمار ازدواج، هر روز بر تعداد زنان بی‌سرپرست می‌افزاید و آنان را آماج آسیب‌های اجتماعی قرار می‌دهد. در کشورهای توسعه‌یافته از این زنان حمایت می‌شود. در استرالیا زنان خانه‌داری که علیل یا قادر به کار نباشند یا سن آنان از شصت‌سال تجاوز نماید، خود به خود مشمول مستمری هفتگی واقع می‌شوند. هم‌چنین زنان بیوه که همسر خود را از دست داده باشند، در صورتی که دارای اولاد بوده و حقوق و دستمزد آنان کفاف زندگی را ندهد مشمول دریافت کمک هزینه می‌گردند. در ایران هم همان‌طور که گفته شد در اصول قانون اساسی، دولت موظف به حمایت از زنان است. به همین منظور، در سال 1371 قانونی به نام حمایت از زنان بی‌سرپرست تصویب شد. ماده اول این ماده مقرر می‌دارد: به پیروی از تعالیم عالیه ی اسلام در جهت حفظ حقوق اجتماعی زن و کودک بی‌سرپرست و زدودن آثار فقر از جامعه اسلامی و به منظور اجرای قسمتی از اصل 21 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، زنان و کودکان بی‌سرپرستی که تحت پوشش قوانین حمایتی دیگری نیستند، از حمایت‌های مقرر در این قانون بهره‌مند خواهند شد. این لایحه سرا هیئت وزیران در تاریخ 11/5/1374 تصویب کرده و مسئولیت اجرای آن بر عهده سازمان بهزیستی است.
حمایت‌های موضوع این ماده عبارتند است از:
1. حمایت‌های مالی شامل تهیه ی وسایل و امکانات خودکفایی یا مقرری نقدی و غیر نقدی به صورت نوبتی و یا مستمر.
2. حمایت‌های فرهنگی و اجتماعی شامل ارایه ی خدماتی نظیر آموزشی، تربیتی، کاریابی، آموزش حرفه و فن جهت اشتغال، خدمات مشاوره‌‌ای و مددکاری جهت مسایل و مشکلات زندگی مشمولان و به وجود آوردن زمینه ازدواج و تشکیل خانواده.