صادرات محصولات کشاورزی، مدل تصحیح خطای برداری

دانلود پایان نامه

بررسی های صورت گرفته بر روی زمینه های ایجاد کسب و کار در صنعت گل و گیاهان زینتی در استان قم نشان داد، با توجه به اینکه کشت گل در سطح استان در حد بسیار محدود انجام می شود، فرصت بسیار مناسبی جهت ایجاد اشتغال و توسعه ی بخش تعاون وجود دارد (الوانی و رحمتی، 1386).
محققین طی بررسی بر روی عوامل تاثیرگذار بر تولید گل و گیاه با استفاده از روش تحلیل رگرسیون کمپلکس به این نتیجه رسیدند که متغیرهای صادرات گل و سابقه گلکاری رابطه مثبت با تولید انواع گل و گیاه آپارتمانی دارند، بنابراین هرچه صادرات گل بیشتر شود و یا سابقه اشتغال در تولید گل و گیاه بیشتر باشد، تعداد انواع بیشتری گل و گیاه آپارتمانی تولید می شود (ملک محمدی و محمدی، 1381).
– فلاحی و خوشبخت در سال 1384 پژوهشی با عنوان بررسی ارتباط بلندمدت صادرات غیرنفتی و اشتغال در اقتصاد ایران انجام دادند. نتایج بدست آمده از آزمون علیت گرنجری، وجود علیت یکطرفه از اشتغال به صادرات غیرنفتی را تایید می کند. با استفاده از روش یوهانسن – جوسلیوس و برآورد رابطه تعادلی بلندمدت میان سه متغیر صادرات غیرنفتی، اشتغال و تولید ناخالص داخلی بدون نفت، رابطه معنی داری میان صادرات غیرنفتی و اشتغال بدست نیامد. این درحالی است که تاثیر مثبت متغیر تولید ناخالص داخلی بر متغیر اشتغال تایید می گردد. نتایج بدست آمده به صورت بخشی تنها دلالت بر وجود ارتباط بلندمدت میان اشتغال و صادرات در بخش صنعت و معدن دارد. علاوه بر این ضریب تعدیل برآوردی در این بخش 23/0 است که در مقایسه با ضریب مربوطه در کل اقتصاد (03/0)، سرعت تعدیل به مراتب بالاتری را در جهت دستیابی به تعادل بلند مدت نشان می دهد.
-برادران شرکاء و صفاری ( 1384 ) در مطالعه خود به منظور اندازه گیری اثر متغیرهای نیروی کار، سرمایه گذاری و صادرات بر رشد اقتصادی ضمن تاکید بر این امر که فرآیند یکپارچگی اقتصادها، تحت تاثیر آزادسازی محدودیتهای جریان کالاها و خدمات، جریان سرمایه و جریان نیروی کار است و تحولات جهانی در زمینه جمعیت، جریان سرمایه ها و صادرات کالاها و خدمات، این فرآیند را به حوزه بحث انگیزی در اغلب کشورهای جهان تبدیل کرده است، بیان داشته اند که هر چند کشورهای در حال توسعه در فرآیند یکپارچگی اقتصادی مشارکت دارند، ولی عمده منافع آن نصیب قطب صنعتی جهان می شود. نتایج حاصل از تخمین مدل نظری مقاله با روش های مختلف حاکی از آن است که در مدل کلی (حاوی 127 کشور) و نیز در مدلهای منطقه ای، جریان سرمایه (سرمایه گذاری)، جریان نیروی کار( رشد جمعیت) و جریان کالاها وخدمات (رشد صادرات) این فرآیند را تبیین می کنند، اما شدت اثرگذاری این متغیرها (کشش ها)، بر رشد اقتصادی در مناطق مختلف، متفاوت است.
– آذرمند و جعفری صمیمی( 1384 ) در مطالعه خود به بررسی کمی رابطه بین آزادسازی اقتصادی و عملکرد اقتصاد کلان در دوره زمانی 1980 تا 2001 در بین ٨٠ کشور جهان پرداخته اند و از شاخص “جی وارتنی” به عنوان مقیاسی معتبر برای سنجش میزان آزادی اقتصادی استفاده کرده اند. متغیرهای میانگین رشد اقتصادی، میانگین نسبت سرمایه گذاری به تولید ناخالص داخلی، درآمد سرانه و میانگین نرخ تورم به عنوان شاخص های بیان کننده عملکرد اقتصاد کلان منظور شده اند. نتایج برآورد الگوها نشان داده که سطح اولیه آزادی اقتصادی و نیز رشد آن در طول دوره اثری مثبت بر میانگین رشد اقتصادی داشته و همچنین افزایش سطح آزادی اقتصادی می تواند باعث افزایش تاثیر مثبت سرمایه گذاری بر رشد اقتصادی شود. برای بررسی تاثیر مولفه های شاخص آزادی اقتصادی بر رشد با تجزیه شاخص آثار هر یک به طور جداگانه مورد بررسی قرار گرفته که از بین مولفه های شاخص، متغیرهای حقوق مالکیت و دیوان سالاری دارای رابطه ای معنی دار و مثبت با رشد اقتصادی بوده اند.
– خالدی و همکاران در سال 1383 مطالعه ای با عنوان بررسی رابطه رشد اقتصادی، اشتغال و صادرات در بخش کشاورزی ایران (با تاکید بر سیاستهای ارزی و تجاری) انجام دادند. برای این منظور در مطالعه حاضر با استفاده از آمار سری زمانی83-1350 مربوط به بخش کشاورزی و با کمک روشهای اقتصادسنجی به بررسی عوامل موثر بر رشد اقتصادی بخش کشاورزی، اشتغال و صادرات آن وهمچنین رابطه موجود در بین آنها پرداخته اند. نتایج حاصل نشانگر، تاثیرپذیری رشد اقتصادی بخش کشا ورزی از اشتغال، موجودی سرمایه و بهره وری عوامل تولید؛ تاثیرپذیری اشتغال از موجودی سرمایه و صادرات بخش کشاورزی و همچنین تاثیرپذیری صادرات کشاورزی از رشد بخش کشاورزی، شاخص نسبی قیمت صادرات کشاورزی و سیاستهای ارزی و حمایتی می باشد. بر اساس نتایج مزبور ، ضرورت افزایش سرمایه گذاری و کاهش استهلاک و بهبود بهره وری عوامل تولید برای تحقق رشد اقتصادی بالاتر؛ تمرکز بر گسترش سرمایه از طریق افزایش موجودی سرمایه و تدوین استراتژی توسعه صادرات کشاورزی به منظور گسترش اشتغالزایی بخش کشاورزی و همچنین پیگیری سیاست تولید محصولات رقابتی در بخش کشاورزی ، اصلاح نرخ ارز و تداوم و گسترش سیاستهای حمایتی (پرداخت جوایز صادراتی) به منظور توسعه صادرات کشاورزی باید از سوی دولتمردان و سیاستگذاران مورد توجه قرار گیرد.
– خلیلیان و فرهادی( 1381 ) در مقاله خود عوامل موثر بر عرضه صادرات محصولات کشاورزی را طی دوره 78-1341 با استفاده از تحلیل سریهای زمانی و تکنیکهای همگرایی بررسی نموده اند . نتایج تجربی تحقیق نشان می دهد که تولید ناخالص داخلی کشور (ظرفیت تولیدی )، قیمتهای نسبی صادرات و مصرف داخلی (تقاضای داخلی )بر عرضه صادرات محصولات کشاورزی تاثیر معنی دار دارند . در حالیکه اثر نرخ ارز موثر صادراتی بر عرضه صادرات محصولات کشاورزی معنی دار نیست که این خود دلیلی بر نامناسب بودن سیاستهای ارزی دولت در زمینه صادرات محصولات کشاورزی در دوره مورد مطالعه بوده است.
– حفار اردستانی ( 1380 ) رابطه بین صادرات و رشد اقتصادی بخش کشاورزی در ایران را طی سالهای 78-1349 بررسی نموده است . روش شناسی به کار رفته در مطالعه، الهام گرفته از مطالعات تجربی بر اساس روابط علیت گرنجری است . الگوی تجربی، تعمیم الگوی ارائه شده در مقاله تحقیقی فدر( 1983 ) می باشد و جهت بررسی تاثیر تغییرات نرخ ارز بر صادرات بخش، متغیر نرخ ارز واقعی نیز در الگو وارد شده است . پایایی متغیرها با استفاده از آزمون ریشه واحد دیکی – فولر و پایایی ترکیب خطی آنها با روش همگرایی یوهانسن موردآزمون قرار گرفته است . سپس به منظور بررسی جهت علی دو متغیر و تعیین علیت کوتاه مدت و بلند مدت، مدل تصحیح خطای برداری تخمین زده شده است .نتایج نشان می دهد که رشد صادرات بخش کشا ورزی در کوتاه مدت و بلند مدت محرک رشد اقتصادی این بخش بوده است . در حالی که رشد اقتصادی بخش کشاورزی تنها در کوتاه مدت منجر به رشد صادرات این بخش شده است . رشد موجودی سرمایه بخش در بلند مدت منجر به رشد اقتصادی گردیده در حالی که رشد نیروی کار شاغل در بخش در بلند مدت تاثیر منفی بر رشد اقتصادی بخش داشته است . رشد نیروی کار و موجودی سرمایه در بلند مدت تاثیر معنی داری بر صادرات بخش نداشته اند ؛ اما از عوامل غیرمستقیم موثر بر صادرات بخش کشاورزی در کوتاه مدت محسوب شده اند و بالاخره تغییرات نرخ ارز واقعی در کوتاه مدت و بلند مدت تاثیر معنی داری بر رشد و صادرات بخش کشاورزی نداشته است.
– جعفری هرندی ( 1379 ) در مطالعه خود تحت عنوان صادرات غیرنفتی و اشتغال به بررسی ارتباط میان صادرات غیرنفتی و اشتغال در ایران طی دوره زمانی 76-1338 پرداخته است. در این تحقیق بیان می شود که با توجه به اهمیت صادرات غیرنفتی و تاثیر آن بر رشد اقتصادی کشور و کاهش وابستگی به درآمدهای ارزی حاصل از صدور نفت و محصولات نفتی و همچنین اهمیتی که اشتغال در حال حاضر در کشور ما دارد، شناخت عوامل موثر بر ایجاد اشتغال به منظور رفع مشکلات آن ضروری به نظر می رسد . این تحقیق از میان عوامل تاثیر گذار بر اشتغال، توجه خود را به صادرات غیرنفتی معطوف نموده است . با این فرضیه که علیرغم سهم کوچک درآمدهای ارزی صادرات غیرنفتی از کل درآمدهای ارزی کشور، تغییرات این متغیر تاثیر معنی داری بر افزایش اشتغال دارد . جهت اثبات این فرضیه، با توجه به ساختار اقتصاد ایران از یک مدل که شامل سیستم معادلات همزمان است، استفاده شده و با استفاده از روش حداقل مربعات دو مرحله ای2SLS ضرایب معادلات مورد نظر برآورد گردیده است. نتایج بدست آمده از برآورد مدل، فرضیه این تحقیق مبنی بر وجود رابطه مثبت و معنی دار بین صادرات غیرنفتی و اشتغال را تائید می کند.
– ژانگ هو در پژوهشی در سال 2008 در کشور چین نشان داده است که گیاهان زینتی نقش مهمی را در ساختار اقتصادی آن ایفا می نماید.
– احمد وهارنهیروم (1995) در مطالعه خود با استفاده از تکنیک سریهای زمانی، ASEANرا برای دوره 90-1966 به کار بردند. داده ها بطور عمومی پیوستگی رشد و صادرات را حمایت نکرد ند. سنگاپور تنها کشوری بود که محققان فوق یک علیت دو طرفه بین دو متغیر صادرات و رشد اقتصادی در آن پیدا کردند.
– جان و مارشال (1985) مطالعه خود را با داده های سری زمانی 37 کشور در حال توسعه در دوره زمانی 81-1950 انجام داده و برای بررسی علیت از نظریه علیت گرنجر استفاده نموده اند . نتایج مطالعه آنها از فرضیه رشد متکی به صادرات (Export led growth) در فقط 4 کشور اندونزی، مصر، کاستاریکا و اکوادور حمایت می کند.
– دیپندرا سینها در سال 1999 اثر ناپایداری صادراتی بر روی رشد اقتصادی 8 کشور آسیایی را در یک تابع تولید نئوکلاسیک به شیوه Feder (1983) مطالعه نموده است. مطالعاتی که از شیوه فدر در بررسی ارتباط میان صادرات و رشد اقتصادی پیروی نموده اند، رشد اقتصادی را تابعی از نرخهای رشد نهاده های مختلف از جمله نیروی کار، سرمایه و صادرات فرض نموده اند. Dipendra این تابع تولید را با اضافه نمودن یک معیار ناپایداری صادراتی که عبارتست از ارزش مطلق انحرافات صادرات واقعی از یک میانگین متحرک پنج ساله صادرات، تکمیل نموده است .آزمون پایایی متغیرها به منظور جلوگیری از تخمین رگرسیون کاذب به شیوه دیکی – فولر تعدیل شده، انجام شده است . همگرایی متغیرها با آزمون یوهانسن بررسی شده و در پایان یک مدل تصحیح خطای برداری((VECM) به منظور بررسی روابط کوتاه مدت و بلند مدت متغیرها تخمین زده شده است . نتایج حاصل نشان می دهدکه در کشورهای ژاپن، مالزی، فیلیپین و سریلانکا یک رابطه منفی بین ناپایداری صادراتی و رشد اقتصادی وجود دارد . در حالیکه رابطه مذکور در کشورهای کره جنوبی، میانمار، پاکستان و تایلند مثبت می باشد. در بیشتر موارد، متغیر سرمایه گذاری رابطه مثبت با رشد اقتصادی داشته است.
جدول ‏2 1 . خلاصه ای از مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با موضوع تحقیق
ردیف نام مقاله خلاصه کار انجام شده سال انتشار نویسندگان مجله
1 بررسی ارتباط بلند
مدت صادرات
غیرنفتی و اشتغال در
اقتصاد ایران نتایج بدست آمده از آزمون علیت گرنجری، وجود علیت یکطرفه از اشتغال به صادرات غیرنفتی را تایید می کند. با استفاده از روش یوهانسن – جوسلیوس و برآورد رابطه تعادلی بلندمدت میان سه متغیر صادرات غیرنفتی، اشتغال و تولید ناخالص داخلی بدون نفت، رابطه معنی داری میان صادرات غیرنفتی و اشتغال بدست نیامد. این درحالی است که تاثیر مثبت متغیر تولید ناخالص داخلی بر متغیر اشتغال تایید می گردد. نتایج بدست آمده به صورت بخشی تنها دلالت بر وجود ارتباط بلندمدت میان اشتغال و صادرات در بخش صنعت و معدن دارد. علاوه بر این ضریب تعدیل برآوردی در این بخش 23/0 است که در مقایسه با ضریب مربوطه در کل اقتصاد (03/0)، سرعت تعدیل به مراتب بالاتری را در جهت دستیابی به تعادل بلند مدت نشان می دهد.
1384 فلاحی
و خوشبخت فصلنامه
بررسیهای