رفتارهای پیش‌بینی شده در بند « الف» و «ب» ماده‌ی 2 قانون حمایت از نشانه‌های جغرافیایی مصوب 7/11/1383، عنصر مادی جرایم علیه نشانه‌های جغرافیایی محسوب می‌شوند و ضمانت اجرای کیفری این اعمال، دور از انتظار مخاطب بصورت جداگانه در ماده‌ی 6 قانون مذکور آمده است. براساس ماده‌ی 6 قانون حمایت از نشانه‌های جغرافیایی مصوب 7/11/1383، هر شخصی که مرتکب اعمال مندرج در ماده‌ی 2 شود علاوه بر جبران خسارت وارده به جزای نقدی از ده میلیون (000/000/10) ریال تا پنجاه میلیون (000/000/50) ریال یا حبس تعزیری از نود و یک روز تا شش ماه و یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد. براساس تبصره ذیل ماده فوق: « در صورت لزوم دادگاه می‌تواند به درخواست مدعی خصوصی دستور موقت مناسب صادر کند.»
بخش دوم
جرایم و ضمانت اجراهای کیفری ناشی از نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری
بخش دوم: جرایم و ضمانت اجراهای کیفری ناشی از نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری
حقوق مالکیت ادبی و هنری به عنوان یکی از شاخه‌های اساسی حقوق مالکیت فکری در چند دهه‌ی گذشته، تحولات جدیدی را تجربه کرده است. اندیشه حمایت از آثار پدیدآورندگان با توجه به تحولات صنعتی و فرهنگی و اجتماعی در طول زمان و از جمله به وجود آمدن صنعت چاپ و تکثیر در اروپای قرن پانزدهم شروع شد. حقوق مالکیت ادبی و هنری که به آن حق مؤلف نیز گفته می‌شود حقی است که برای حفظ حقوق مادی و معنوی پدیدآورنده و بهره‌برداری از این حقوق ایجاد شده است و به پدیدآورنده آثار اصیل و ابتکاری تعلق می‌گیرد که از راه دانش یا هنر پدید می‌آید این حق با انتشار، اجرا، عرضه و پخش اثر برای صاحب آن مستقر می‌گردد و نقض این حقوق با ضمانت اجرای مدنی و کیفری همراه است.
در حقوق ایران علاوه بر «قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان» مصوب11/10/1348 در قوانین دیگر از جمله « قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی» مصوب 6/10/ 1352 و همچنین «قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌‌ای» مصوب 4/10/1379 و قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 11/11/1388 برای مرتکبان نقض حقوق پدیدآورنده که بدون اجازه صاحب اثر اقدام به نشر، پخش و عرضه اثر دیگری می‌نمایند مجازات در نظر گرفته است که به مجازات‌های حبس و جزای نقدی محدود می‌شوند. ثبت اثر در ایران از شرایط شناسایی اثر و برخورداری آن از حمایت قانونی به شمار نمی‌آید و برای اینکه اثری قابل حمایت کیفری باشد لازم نیست که ابتدا ثبت شده و سپس پدیدآورنده بتواند از حقوق خود بر اثر حراست کند. ماده 21 قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب11/10/1348 مقرر می‌دارد: «پدیدآورندگان می‌توانند اثر و نام و نشان ویژه خود را در مراکزی که وزارت فرهنگ و هنر با تعیین نوع آثار آگهی می‌نمایند به ثبت برساند.»
در حالی که ثبت الزامی اثر، به جهات متعددی به سود پدیدآورنده است، از جمله اینکه عمل ثبت، اماره شناسایی مالک اثر است و هنگامی که حقوق مادی و معنوی او در معرض تجاوز قرار می‌گیرد. در مقام اثبات ادعای او در دادگاه مفید است و دیگر اینکه در مواردی ثبت و تودیع اثر می‌تواند مبنای انتشار اثر و مدت حمایت قانونی به حساب آمده و در استیفای حقوق مادی او مؤثر باشد.
قابل ذکر است که رسیدگی به این جرایم با شکایت شاکی خصوصی آغاز و با گذشت او موقوف می‌شود و نیز در صورت ورود خسارات مادی یا معنوی به شاکی خصوصی باید توسط مرتکب جبران شود.
در ادامه‌ی نوشتار به بررسی جرایم ناشی از نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری در قوانین مرتبط می‌پردازیم و مجازات‌های مربوط به آن را مورد بررسی قرار می‌دهیم.
فصل نخست: جرایم مندرج در قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب 11/10/1348
قانونگذار برای اولین مرتبه با تدوین و تصویب این قانون، به صورت تخصصی به اتخاذ سیاست کیفری ویژه‌ای در زمینه‌ی حمایت از حقوق مالکان آثار فکری، روی آورد، و با تصویب قانون فوق، تحولی شگرف در تئوری‌های حمایتی حاکم بر این حوزه پدید آمد. قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب11/10/1348 در ماده‌ی 2 با در پیش گرفتن روش احصایی، آثار مورد حمایت را در دوازده بند اشاره کرده است و به این ترتیب آثار خارج از این فهرست قابل حمایت نیست و در صورت طرح دعوا شاکی خصوصی می‌تواند با توسل به طرق مدنی، جبران خسارت خویش را خواستار شود.
بر اساس ماده‌ی 2 قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب11/10/1348: « آثار مورد حمایت این قانون به شرح زیر است:
کتاب و رساله و جزوه و نمایشنامه و هر نوشته دیگر علمی و فنی و ادبی و هنری.
شعر و ترانه و سرود و تصنیف که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد.
اثر سمعی و بصری به منظور اجراء در صحنه‌های نمایش یا پرده سینما یا پخش از رادیو و تلویزیون که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد.
اثر موسیقی که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد.
نقاشی و تصویر و طرح و نقش و نقشه جغرافیایی ابتکاری و نوشته ها و خط‌های تزئینی و هر گونه اثر تزئینی و اثر تجسمی که به هر طریق و روش به صورت ساده یا ترکیبی بوجود آمده باشد.
هر گونه پیکره (مجسمه).
اثر معماری از قبیل طرح و نقشه و ساختمان.
اثر عکاسی که با روش ابتکاری و ابداع پدید آمده باشد.
اثر ابتکاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و نقشه قالی و گلیم.
اثر ابتکاری که بر پایه فرهنگ عامه (فولکلور) یا میراث فرهنگی و هنر ملی پدید آمده باشد.