مفهوم رفتار شهروندی سازمانی، رفتار شهروندی سازمانی

دانلود پایان نامه

. به اعتقاد برخی از نویسندگان که تعریفی از تعهد ارائه نموده اند، تعهد غیر از انگیزش یا نگرش های عمومی می‌باشد. به اعتقاد این نویسندگان، تعهد مستقل از انگیزه ها و نگرش های عمومی، رفتار را تحت تأثیر قرار می دهد. در حقیقت تعهد ممکن است به تداوم عمل در یک‌دوره از زمان حتی در مواجهه با انگیزه ها و نگرش های متعارض منجر گردد. به عنوان مثال تعهد می تواند به این امر منجر گردد، که افراد به روش هایی رفتار کنند که از دیدگاه ناظر بی طرف، مخالف با نفع شخصی شان باشد(Meyer & Allen،1991: 4).
در این تحقیق برای سنجش تعهد سازمانی کارکنان بانک از پرسشنامه 15 سوالی وکسلر استفاده شد که با 15 سوال مطرح شده در این پرسشنامه به بررسی سه مولفه تعهد عاطفی، تعهد مستمر و تعهد هنجاری کارکنان پرداخته می شود.
رفتار شهروندی سازمانی
تعریف مفهومی
رفتار شهروندی سازمانی (OCB)به عنوان یک رفتار فردی تعریف شده که رفتاری متمایز است و مستقیما یا به طور صریح توسط سیستم پاداش رسمی شناخته نمی شود و به طور انبوه، عملکرد کارآمد و موثری از سازمان را ارتقا می دهد(Podsakoff,organ,MacKenzie، 2006: 3).
تعریف عملیاتی
اکنون قویا این اعتقاد وجود دارد که عملکرد کارایی سازمان تا حدود زیادی به تلاش کارکنان که فراتر از الزامات تعریف شده در نقش می باشد بستگی دارد. در سالهای اخیر توسعه تکنولوژی های جدید و رشد فزاینده جهانی اقتصاد منجر به رقابت فزاینده و تغییرات سریع در ماهیت کار سازمان ها و کارکنان شان شده است (Gouldae، Blau، 1964). در نتیجه این تغییرات و برای آماده شدن برای تغییرات آینده فشار قابل ملاحظه فزاینده ای بر کارکنان برای پذیرفتن مسئولیت برنامه ریزی ارتقای شغلی، آموزش و حقوق و مزایا وارد می آید. همچنین سازمان ها به منظور رقابت در صحنه جهانی، ارضای نیازها و انتظارات مشتریان و سازگاری با ماهیت در حال تغییر شغل، تمایل دارند و در تلاشند تا کارکنانی را انتخاب کنند که فراتر از وظیفه و نقش تعیین شده در شرح شغلشان عمل کنند.
در این تحقیق برای سنجش رفتار شهروندی سازمانی (OCB) از پرسشنامه 20 سوالی پودساکوف و مکنزی استفاده گردیده.
1-9 )قلمرو تحقیق
قلمرو تحقیق این پژوهش، شعب و ستاد بانک مهر اقتصاد استان گیلان می باشد.
1-9-1)قلمرو موضوعی:
این تحقیق در حوزه مدیریت رفتار سازمانی و منابع انسانی است.
1-9-2)قلمرو زمانی:
بررسی های اولیه جهت تحقیق از ابتدای سال 93 آغاز شد.توزیع پرسشنامه ها در خرداد ماه سال 93 بوده که پس از یک دوره پانزده روزه در سطح استان (16 شهر) گردآوری شده و جهت تجزیه و تحلیل داده ها طی ماه های تیر و مرداد و شهریور مورد بررسی قرار گرفته است.
1-9-3)قلمرو مکانی :
قلمرو مکانی این تحقیق شعب بانک مهر اقتصاد استان گیلاناست.
فصل دوم
ادبیات تحقیق
2-1) مقدمه
رشد و توسعه اقتصادی هرکشور به تولید و بهره وری عوامل تولید آن بستگی داردکه از این میان بهره وری عوامل انسانی بسیاربا اهمیت می باشد .در قرن اخیردانشمندان و صاحبنظران اموراقتصادی به این نتیجه رسیده اند که کارایی وهمچنین پویایی کاردر سازمان های اقتصادی و صنعتی ، بدون استفاده از عامل انسانی میسرنمی باشد .
انسان قرن حاضر که سرو کار ما با اوست براساس پیش بینی های معتبر ، تغییرات زیادی درزندگی و کار خود خواهد داشت ، به این ترتیب بهتراست تا هر کس براساس تمایلات و خلق و خوی خود راهی را انتخاب کند تا دچار سردرگمی و تشویش خاطر نشود .به دلیل شناخت ناقص و محدودمان از خود معمولاً در انتخاب رشته‌یتحصیلی،در انتخاب شغل، در عشق و ازدواج و در حقیقت در تمام مواردی که انسان می خواهد درباره ی موضوعی مهم در ارتباط با آینده اش اخذ تصمیم کند،دچار اشکال می شود.روانشناسان حرفه ای به کرات با مردمانی مواجه می شوندکه انتخاب نادرست انجام داده اند، هر چند که درنظر افرادی که از خارج به موضوع نگاه می کنند ،اشتباه بودن انتخاب کاملاً واضح و آشکار است،اما این اشتباه همواره به علت داشتن تصویر از خود ،یعنی قصور شخص در اینکه خود رابه درستی بشناسد، تکرار شده است(آیزینگ ویلسون ۱۳۶۹: 22).
بدون شک یکی از مباحث اصلی و بنیادی علم روانشناسی ویژگیهای شخصیتی می باشد .ازآنجایی که این ویژگیها زیربنای نظام رفتاری افراد را تشکیل می دهند،پرداختن به این مقوله می تواند جنبه های خاصی از عملکرد افراد را در زمینه های مختلف روشن سازد.ازمصادیق بارز این موضوع ، تأثیر ویژگیهای شخصیتی افراد بر کار کرد شغلی آنان می باشد (کریمی ، ۱۳۷۵: 12).
افراد شاغل در صورتی که بتوانند با توجه به ویژگیهای شخصیتی خویش شغلی راانتخاب کنند ،می توانند با حسن سلوک و بردباری و بدون تحمل فشار روانی زیادبه کار بپردازند و مثمرثمرباشند .نیروی انسانی در صورتی می تواند کار مفیدو مؤثرداشته باشد که دارای انگیزه مناسب ،روحیه مناسب و رضایت و تعهدبالایی باشد .رضایت شغلی و تعهد شغلی جایگاه ویژه ای را در مطالعات مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی دارا می باشد.زیرا این ساختار می تواند درجهت پیش بینی رفتارهای سازمانی در آینده نظیر ترک شغلی،تأخیر ، کم کاری،غیبت و …مؤثرباشد و در نهایت بر بهره وری نیروی انسانی تأثیر به سزایی داشته باشد.با توجه به اینکه اولین و مهمترین جزء سیستم سازمان ، افرادانسانی با شخصیت های مختلف خود می باشند لذا انگیزه ها ، تواناییها،تمایلات ،عقاید و افکار که در واقع از اجزاء مهم تشکیل دهنده ی شخصیت انسان می باشد حدود انتظارات و توقعات افراد را نسبت به یکدیگر و همچنین نسبت به سازمان تعیین می کنند .
2-2) مفهوم رفتار شهروندی سازمانی
رفتار شهروندی سازمانی (OCB)به عنوان یک رفتار فردی تعریف شده که رفتاری متمایز است و مستقیما یا به طور صریح توسط سیستم پاداش رسمی شناخته نمی شود و به طور انبوه، عملکرد و کارآمدی موثر سازمان را ارتقا می دهد( پودساکوف، اورگان و مک کنزی، 2006: 3). این فعالیت ها فراتر از نقش هستندو یا در شرح شغلی رسمی به آن اشاره ای نشده است و بیشتر به ایجاد روابط موثر تاکید دارد تا رقابت کاری موثر به عبارت ساده می توان گفت رفتار شهروندی سازمانی مشارکت داوطبانه و اختیاری در فعالیت های کاری است که فراتر از نقش تعیین شده می باشد، حتی اگر هیچ تضمیمی برای پاداش دادن به این تلاش ها وجود نداشته باشد. وقتی بسیاری از اعضای یک واحد کار و یا سازمان، پیوسته با گذشت زمان، رفتار شهروندی سازمانی را اجرا نمایند، نتیجه، تنها توسعه روابط بین فردی نخواهد بود. بلکه به عملکرد سازمانی بهتر نیز خواهد انجامید (پودساکوف، ویتینگ، بلوم و پودساکوف، 2009: 4).
تقریبا در 30 سال پیش، انواع خاص رفتارها که نمادی از رفتار شهروندی سازمانی بودند تغییر یافت. نمونه های آن شامل گرایش به همکاران جدید، حضور داوطلبانه در رویدادها و یا عملکردهایی بود که به توسعه تصویر سازمان کمک می کرد، تحمل عوارض موقتی بدون شکایت، ایجاد بیانیه های بهنگام و ساختاری برای مدیریت و یا افراد خارج سازمان و حفظ و صیانت از منابع سازمانی(باتمن، اورگان، 1983) و (اورگان و پودساکوف و مک کنزی، 2006: 4). این فعالیت ها نه تنها ابزاری را برای مدیریت وابستگی های داخلی سازمان ارائه می نماید و بازده های جمعی را تسهیل می کند، بلکه با کاهش نیاز به منابع کمیاب، تولید را توسعه می دهد(نت مایر، بولز، مک کی، مک مورین، 1997: 86).