منبع مقاله درمورد شهر تهران، کلان شهر تهران، شبکه معابر

3/16 میلی‌متر، فصل تابستان 2/1 میلی‌متر و فصل پاییز 22 میلیمتر برآورد شده است.کمبود نزولات جوی در ماه‌های تابستان از یکسو و گرمی هوا و کمبود رطوبت هوا از سویی دیگر می‌تواند در نوع پوشش گیاهی محدوده تاثیر به سزایی بگذارد انتخاب نوع پوشش گیاهی به منظور ارتقاء محیط طبیعی باید با توجه به منابع آبی چه به صورت نزولات جوی و جاری شدن آن بر روی سطح و چه به صورت وجود منابع آبهای زیرزمینی صورت بگیرد. پیشنهاد پوشش گیاهی با هزینه نگهداری پایین و نیاز کم و محدود آبی در معابر محدوده می‌تواند مفید واقع شود.
ج- رطوبت هوا:
براساس اطلاعات بدست آمده از اداره هواشناسی حداکثر رطوبت منطقه 97% و حداقل آن 6% به ترتیب مربوط به ماه‌های بهمن و مرداد بوده است. به منظور طراحی مناسب برای محدوده مورد نظر لازم است که در معابر از درختان مناسب جهت سایه‌اندازی و افزایش رطوبت هوا استفاده شود معمولاً پهن‌برگان به منظور تلطیف هوا و سایه‌اندازی نسبت به سوزنی‌بَرگان ارجحیت دارند. اما به منظور سبز نگه داشتن محدوده در تمام فصول می‌توان از سوزنی برگان نیز در تلفیق پهن برگان بهره جست.
د- تعداد روزهای دارای برف یا تگرگ:
طبق بررسی‌های صورت گرفته در طی دوره 14 ساله در ایستگاه مهرآباد این‌طور استنباط می‌شود که روزهای همراه با برف یا تگرگ از ماه‌های آبان شروع و در اسفند خاتمه می‌یابد و به ندرت در ماه فروردین مشاهده می‌شود. بیشترین میزان بارش برف یا تگرگ در دیماه می‌باشد که میانگین آن طی 14 سال متوالی (1990 – 2003) 5 روز است.
ه- تقسیم بندی اقلیمی با روش دو مارتن:
در این روش با در نظر گرفتن بارندگی و دمای سالانه می‌توان شاخص خشکی را محاسبه نمود. در واقع با دردست داشتن اطلاعات میانگین سالانه بارندگی (میلی‌متر) و میانگین سالانه دمای متوسط روزانه(درجه سانتی‌گراد) می‌توان از طریق فرمول زیر ضریب خشکی دو مارتن را به دست آورد.
شاخص خشکی=Ai
میانگین سالانه بارندگی = P
میانگین سالانه دمای متوسط روزانه = T
دامنه مقادیر شاخص خشکی شامل موارد زیر است که طبق جدول شماره 4-1 طبقهبندی می‌شود:
جدول شماره 4-1: دامنه مقادیر شاخص طبقه بندی دو مارتن
اقلیم
شاخص طبقهبندی دو مارتن
خشک
10-0
نیمه خشک
20-10
مدیترانهای
24-20
نیمه مرطوب
28-24
مرطوب
35-28
خیلی مرطوب
55-35
بر اساس اطلاعات به دست آمده از یافتههای هواشناسی در محدوده ضریب خشکی دو مارتن محاسبه میشود. بنابراین محدوده نعمت‌آباد بر اساس تقسیمبندی دو مارتن در اقلیم خشک بیابانی قرار می‌گیرد. اقلیم خشک بیابانی خود دارای سه زیر اقلیم دمائی، فراسرد، سرد و معتدل است که در محدوده اقلیم خشک بیابانی با زیراقلیم سرد حاکم است.
و- وزش باد:
بر اساس آمارهای به دست آمده از ایستگاه هواشناسی مهرآباد طی سال‌های 1369 تا 1382 (14 سال متوالی) جهت وزش باد غالب سالیانه غربی تعیین شده که حاصل برآیند گلبادها در طی ماه‌های مختلف سال می‌باشد. بیشترین فراوانی وزش باد، در طول یک ماه، باد غالب نام می‌گیرد و به عبارت دیگر مشخصات باد غالب نشان میدهد که در طول یک ماه، باد بیشتر از کدام جهت می‌وزد و میانگین سرعت آن چقدر است. در فصل بهار جهت باد غالب جنوب غربی است که در ماه اردیبهشت شدت این باد نسبتاً بیشتر می‌شود. در فصل تابستان در تیر ماه و شهریورماه جهت باد از سمت غرب و در مرداد ماه جهت باد غالب از سمت جنوب شرقی می‌باشد. در فصل پاییز جهت باد غالب از سمت غرب است که در مهرماه با شدت بیشتری می‌وزد.در فصل زمستان نیز جهت باد غالب از سمت غرب است که در ماه بهمن با شدت بیشتری می‌وزد. بطور کلی بر اساس نتایج حاصله از گلبادهای فصلی ایستگاه مهرآباد جهت وزش باد غالب سالیانه جهت غربی می‌باشد.
4-5-2-توپوگرافی
بر اساس بررسی نقاط ارتفاعی موجود در محدوده مداخله چهار منحنی میزان در محدوده قابل تشخیص می‌باشد. مرتفع‌ترین خطوط، ارتفاع 1104 متر از سطح تراز مبنا را نشان می‌دهد و به طور تقریبی با مرز شمالی محدوده منطبق می‌باشد. منحنی 1103 متر، تقریباً از میان محدوده گذشته و پس از آن با کاهش ارتفاع دو منحنی 1102 و 1101 متر در محدوده قابل مشاهده می‌باشد. طبق نقشه‌های بدست آمده عوارض خاص توپوگرافیک در محدوده قابل توجه نمیباشد. تفاوت ارتفاع از شمالی ترین نقطه محدوده در خیابان طالقانی، تا جنوبیترین و پایینترین نقطه واقع در خیابان مصباح حداکثر 6 متر است. که با در نظر گرفتن فاصله شیب شمالی- جنوبی منطقه در حدود 66/0 درصد خواهد بود. شیب شرقی- غربی در منطقه نیز از 3/0 تا 42/0 درصد محاسبه شده است.
4-5-3-زمین لرزه
مطالعات زمین شناسی نشان می‌دهد که اصولاً کلان شهر تهران در منطقه زلزله خیز قرار داشته و مخاطرات حاصل از آن جدی می‌باشد. شهر تهران در حریم گسل‌های متعددی از جمله گسل شمال و جنوب ری قرارگرفته است و مناطق جنوبی شهر به دلیل استحکام کم ساختمان‌های مسکونی و عمومی، بالا بودن تراکم خالص جمعیت، بافت مسکونی فشرده، عدم ساماندهی مناسب فضاهای تجمع و شبکه معابر درون شهری در معرض خط بیشتری قرار دارد.
منطقه 19 تهران با قرارگیری در حریم گسل‌های ری و پهنه ویرانی شدید در معرض مخاطرات ناشی از فعال شدن گسل‌های مربوطه قرار دارد که این مخاطرات را می‌توان به دو بخش تلفات انسانی و خسارات کالبدی تقسیم نمود. در هر دو بخش فوق الذکر، منطقه 19 در صورت فعال شدن گسل‌های تهران، به ویژه گسل‌های ری، شاهد تلفات و خسارات جدی خواهد بود.
تصویر شماره 4-4: پهنه‌های آسیب پذیر در حریم گسل‌های تهران
الف- بررسی وضعیت منطقه 19 از نظر خطر پذیری زلزله
وضعیت طبیعی شهر تهران نشان دهند این موضوع است که منطقه تهران در پهنه‌ای بین کوه و کویر در دامنه جنوبی البرز گسترده شده است. پهنه استقرار شهر تهران از سمت جنوب و جنوبغربی به دشت‌های هموار شهریار و ورامین منتهی می‌شود و در سمت شمال و شرق به وسیله کوهستان محصور شده است. در پهنه بندی خط نسبی زمین لرزه در ایران، گسله‌های مهم تهران، گسله کهریزک، مشا، شمال ری، جنوب ری و راندگی شمال تهران مطرح شده است. (مجموعه مطالعات طرح کالبدی ملی ایران، پهنهبندی خطر نسبی زمینلرزه در ایران، 1376). اراضی منطقه 19 تهران جزو حریم سه کیلومتری گسله‌های ری (گسل شمال و جنوب ری) قرار گرفته و تحت تاثیر عوارض آن در پهنه ویرانی خیلی شدید می‌باشد. علاوه بر این براساس مطالعات ریزپهنهبندی لرزهای، شهر تهران توسط سه مدل اصلی گسل ری، شمال تهران و شناور مورد بررسی قرار گرفته است. جدول شماره 1-10 نتیجه بررسی خطرپذیری مطالعات ریزپهنهبندی لرزه‌ای تهران را برای سه مدل گسل ری، گسل شمال تهران و شناور نشان می‌دهد.
جدول شماره 4-2: نتیجه بررسی خطرپذیری
نوع طرپذیری
مدل
مناطق با خطرپذیری
بالا
مناطق با خطرپذیری
متوسط
مناطق با خطرپذیری
متوسط
مناطق با خطرپذیری
نسبتاً پایین
مدل گسل ری
17، 16، 14، 12، 11،10، 9
20،19،18، 15
13، 8، 7
22،21،6،5،4،3، 2، 1
مدل گسل شمال تهران
__
3، 1
17، 16، 14، 12،13،11،10، 9
22، 21،20، 19، 18،1، 5،6، 5، 4، 2، 1
مدل شناور
17، 16، 12، 11،10
3
14، 13، 9، 8، 7
22، 21، 20، 19، 18، 1، 5، 6، 5، 4، 2، 1
(منبع: شهرداری تهران، جایکا، مطالعات ریز پهنه بندی لرزه‌ای تهران، 1380)
در جدول فوق خطرپذیری مناطق با درجه بالا، متوسط و نسبتاً پایین مشخص گردیده است. منطقه 19 در مدل گسل ری براساس معیار خطر لرزه‌ای و آسیب‌های ناشی از آن دارای خطرپذیری بوده و جزو رده مناطق با خطرپذیری متوسط می‌باشد. بدین لحاظ به بررسی منطقه 19 در مدل گسل ری می‌پردازیم.
ب- بررسی منطقه 19 در مدل گسل ری
به دلیل اهمیت کاربری مسکونی در مقوله زمین لرزه و راندگی به لحاظ مخاطرات جانی و مالی، ابتدا براساس مدل گسل ری (گسل‌های شمال و جنوبی ری) وضعیت مناطق مسکونی منطقه 19 تهران به لحاظ ایمنی و از نظر زلزله مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ابتدا مشخص‌های اصلی گسل‌های مدل ری به شرح زیر مطرح می‌گردد:
– گسل شمال ری، گسله‌ای است با راستای تقریباً شرقی- غربی با درازای حداقل 5/16 کیلومتر، شیب به سوی شمال به صورت دیواره‌ای فرسوده در کناره جنوبی بزرگراه ری – بهشت زهرا در نزدیکی شاه عبدالعظیم قرار گرفته است. این گسله احتمالاً در رویداد چهارمین زمین لرزه با بزرگاری متغیر 3/5 تا 6/7 (MS) در سده‌های پیش نقش داشته است.
– گسل جنوب ری، گسله‌ای است در جنوب تپه باستانی موسوم به تپه غار که احتمالاً در رویداد چهار زمینلرزه سده‌های پیشین نقش داشته است.
براساس مدل گسل ری، در صورت روی دادن زمینلرزه براساس مدل گسل ری، مناطق مختلف تهران دچار خسارات چندی در زمینه بافت مسکونی خواهند شد. نمودار زیر تعداد ساختمان‌های آسیب دیده و نسبت آسیب‌های وارده را برای مناطق 22 گانه تهران نشان می‌دهد. براساس مطالعات اولیه غرب منطقه 19 (نواحی دولتخواه و اسماعیلآباد)، خانی آباد شرقی، قسمتی از شریعتی، عبدل آباد و ناحیه نعمتآباد از بیشترین تعداد ساختمان‌های آسیبدیده و یا فرو ریخته برخوردار خواهند گشت. اراضی بایر، فضاهای باز (پارکها)، مجتمع‌های مسکونی با استحکام مناسب در خانیآبادنو و میدان تره بار به دلیل سازه و نوع فعالیت آن از درجه پایینتری برخوردار می‌باشند. عوامل موثردر تعداد ساختمان‌های آسیبدیده و فرور ریخته را می‌توان در استحکام سازه، فشردگی بافت، (مساحت و تعداد قطعات) و تراکم ساختمانی ملاحظه نمود. نواحی دولتخواه و اسماعیل آباد تا ارتفاع 1100 از خاک ضعیف برخوردار می‌باشد. (5/0 الی 5/1 کیلو پوند بر سانتیمترمربع) (منبع: طرح جامع ساماندهی، مطالعات کالبدی، جلد پنجم، 1368)
4-5-4- بررسی وضعیت فضاهای سبز و آلودگی سیمای محیط
یکی از نیازهای بشر برای داشتن یک زندگی سالم همجواری با طبیعت و استفاده از مزایای وجود گیاهان در محیط زندگی است. به همین خاطر در میان انبوه ساخت و سازها با عملکردهای مختلف فضاهایی نیز به این امر اختصاص می‌یابد. به طور کلی سرانه استاندارد لازم شهری برای هر شهروند 18 متر مربع عنوان شده است و این در حالی است که سرانه فضای سبز شهر تهران بسیار کمتر از این رقم و در حدود 2/7 متر مربع می‌باشد. در منطقه 19 کمبود فضای سبز حتی از شهر تهران نیز بیشتر است و سرانه فضای سبز بدون در نظرگرفتن فضاهای سبز برون شهری حاشیه منطقه 6/6 متر مربع محاسبه شده است.اغلب فضاهای سبز شهری در قالب انواع پارک‌ها و فضاهای عمومی شهری در مقیاس‌های مختلف، شکل می‌گیرند. البته فضاها سبز خطی در امتداد محورها و فضاهای سبز خصوصی نیز تأثیر خود را در تلطیف محیط خواهند داشت. در مقیاس منطقه‌ای و شهری، منطقه 19 فاقد فضای سبز تجهیز شده و پارک است فقدان این گونه پارک‌ها نشان دهنده عدم وجود فضای سبز متراکم در مقیاس وسیع درون منطقه است. در مقیاس ناحیه ای، 6 پارک در نواحی مختلف منطقه وجود دارد که دو پارک نرگس و امام در ناحیه 3 واقع شده اند. لازم به ذکر است که کلیه پارک‌های ناحیه 3 به همین دو پارک خلاصه می‌شود و فضای سبز عمومی یا پارک دیگر حتی در مقیاس محدوده‌ای و یا پارک کودک در آن مشاهده نمی شود. از دیدگاه محیط زیست آلودگی سیمای محیط در بر گیرنده مجموعه عوامل زیست محیطی قابل مشاهده است که به نحوی باعث ظهور آلودگی و بی-نظمی در محیط شده و آزردگی روحی و روانی انسان را فراهم می‌سازد و مانع ارضاء نیازهای معنوی-زیست محیطی می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید