نظام عدالت کیفری، حمایت از بزهدیده

دانلود پایان نامه

از بدو ورود به کلانتری باید با عزت و احترام به قسمت یا دایره مورد درخواست راهنمایی شوند
در زمان انتظار باید در مکانی ایمن و راحت منتظر بمانند
بلافاصله پس از حضور در قسمت یا دایره مورد درخواست ، باید از مشخصات مأمور پرونده خویش و هر نوع اطلاعات ضروری دیگر مطلع شوند
باید بتوانند بدون ترس و لکنت زبان اظهارات خویش را مطرح کنند
باید اطمینان حاصل کنند که اسرار پرونده آنان هرگز در نزد افراد یا مراجع غیرذیصلاح افشا نمیشود
نباید ابعاد زندگی خصوصی آنان مورد استنطاق و تفتیش قرار گیرد ، مگر در موارد ضروری و در چارچوب قانون
در مدت حضور در کلانتری از آب آشامیدنی بهداشتی ، سرویس بهداشتی مناسب ، نمازخانه مطلوب و فضای انتظار مناسب بهرهمند باشند
درخواست یا تقاضای قانونی آنان باید بدون اتلاف وقت برآورده شود
در صورت نیاز ، باید با رعایت نوبت و بدون اتلاف وقت بتوانند درخواست یا نظرات خویش را به اطلاع رئیس کلانتری یا جانشین او برسانند
نباید از جانب هیچ یک از کارکنان کلانتری یا سایر مراجعان مورد بیمهری ، پرخاش یا بیحرمتی قرار گیرند
در صورت ناخرسندی از عملکرد ، برخورد و منش کارکنان کلانتری باید بتوانند بدون واهمه شکایت خویش را به مراجع بالاتر منعکس کنند.
بزهدیده کسی است که به رغم تحمل بزه ، در چرخ دندههای عدالت کیفری افتاده و اگر نظام عدالت کیفری و اجزا و عناصر آن ، او را به رسمیت نشناسند و حقوق او را مورد تأیید قرار ندهند ، بدون تردید مشمول بزهدیدگی مضاعف خواهد شد. از آن جمله است حقوقی که بزهدیده در مرحله رسیدگی و تحقیقات و تعقیبهایی که توسط پلیس صورت میگیرد از آنها برخوردار است. در شناسایی نیازها و حقوق بزهدیده باید بین نیازها و حقوق مشترک همه بزهدیدگان و نیازها و حقوق خاص تفکیک قایل شویم. خاص بودن مؤلفهها و عوامل مختلفی از جمله نوع جرم ، مکان و زمان ارتکاب جرم است. به عنوان نمونه ، کسانی که در روستاها یا شهرهای کوچک جرم علیهشان اتفاق میافتد همواره همان نیازی را که یک بزهدیده در شهرهای بزرگ مانند تهران دارد ندارند. در شهرهای کوچک ، به خاطر همبستگی قویتر اجتماعی و شناخت بیشتری که مردم از هم دارند ، یک بزهدیده ممکن است آسیب عاطفی بیشتری متحمل شود تا کسی که در شهر بزرگتری که این هم بستگی وجود ندارد یا ضعیفتر است ، بزهدیده واقع شود. به اعتبار سن بزهدیدگان ، جنسیت بزهدیدگان یا نوع جرم نیز نیازها خاص میشوند.
گفتار دوم: توجه و همدردی به بزهدیده
الف-مصاحبه با بزهدیده: از آنجا که پلیس اولین گروه از مقامات عدالت کیفری است که بزهدیده با آن مواجه میشود ، رفتار کرامت مدار پلیس و همدردی با بزهدیده در ایجاد آرامش و امنیت برای وی حایز اهمیت خاصی است. حمایتهای عاطفی و روانی از بزهدیده ، اهمیت فراوانی دارد. بزهدیده نیاز دارد که به صحبتهایش گوش داده شود و فرصت صحبت کردن در مورد دردهایی که در اثر جرم برای وی ایجاد شده را داشته باشد و احساساتش مورد توجه و تأیید قرار گیردسرزنش بزهدیده ، بر میزان نگرانی و ناراحتی او افزوده و آرامش را از او سلب میکند. بنابراین هرگز نباید بزهدیده فردی بیمبالات ، ترسو و ضعیف خوانده شود ، بلکه برعکس باید با همدلی و ابراز همدلی با او ، موجبات تسکین و آرامش او را فراهم کرد. پلیس و سایر دستگاههای عدالت کیفری و حتی بستگان و دوستان و آشنایان باید درد و ناراحتی بزهدیده را درد و ناراحتی خود تلقی و با او همراهی کنند. متقابلاً در حالی که بزهدیده در اثر لطمات ناشی از بزه ، ناراحت و آزرده خاطر است و نگرانی و اضطراب ، آرامش را از او سلب کرده است اگر شاهد آن باشد که پلیس یا دوستان و آشنایان مشغول بگو و بخند بوده و شرایط روحی بزهدیده را درک نمیکنند و یا به خوبی به اظهارات بزهدیده گوش فرا نمیدهند ، در این صورت وضعیت نامساعد روحی و روانی بزهدیده تشدید شده و بر میزان آسیبها و صدماتی که وی از ناحیه جرم متحمل شده است افزوده میشود. گفتن عباراتی به بزهدیده نظیر این که چرا این قدر آه و ناله میکنی؟میخواستی بیشتر مراقب باشی ، مشکل خودت است به سان پاشیدن نمک بر زخم بزهدیده است که به شدت باید از آنها پرهیز کرد. بزهدیده نیازمند آن است که احساس کند تنها نیست و جامعه ، پلیس ، دستگاه قضایی و بستگان و دوستان ، همگی پشتیبان او بوده و از وی در برابر بزهکار و بزهدیدگی حمایت کرده و تلاش خواهند کرد آسیبها و لطمات ناشی از جرم را به حداقل ممکن کاهش بدهند.
با حضور پلیس در صحنه و گاهی بر حسب ضایعات جسمی و جنسی ، وقوع خشونت محرز است و مصاحبه فقط در راستای حمایتهای اجتماعی روانی صورت میگیرد. در این میان به کارگیری زبان ایما و اشاره ، به کار نگرفتن الفاظ تهدیدآمیز تبعیضآمیز و پیش داورانه ، نحوه صحیح استماع و فراهم دیدن چای و آب میتواند بسیار مؤثر باشد توصیه میشود که این وظیفه توسط پلیس مددکار انجام گیرد تا در کنار داشتن علم کافی ، از قدرت اجرایی نیز برخوردار باشد همین امر موجب اعتماد بیشتر بزهدیده به او در بازگوکردن کلیه مطالب میشود و هم جنس بودن او با بزهدیده در بازگو کردن مطالبی که حاوی امور جنسی است کمک میکند.
ب-گستره حمایت از بزه‏دیدگان و راه‏کارهای آن: همان‏گونه که اشاره شد حمایت از بزه‏دیدگان و تسکین ناملایمات روحی آنان ، از مبانی ارزشی اجتماعی و… برخوردار است و این‏گونه حمایت‏ها موجب می‏شود که بزه‏دیده اقتدار و شخصیت خویش را بازیافته و از افسردگی اجتماعی و قربانی شدن مجدد رهایی یابد و در یک کلام ، به وضعیت ماقبل جنایی برگشته و دست به انتقام‏های فردی و واکنش‏های خصمانه نزند. به منظور حمایت از بزهدیده و کاهش آسیبهایی که از ناحیه جرم متوجه او میشود ، حقوقی به نفع بزهدیده به شرح ذیل در قوانین پیشبینی شده است:
بزهدیده بر اساس ماده 73 ق.آ.د.د.ع.ا اولاً حق دارد هنگام تحقیقات ، شهود خود را معرفی و دلایل خود را اظهار کند و پلیس باید به آن توجه کند و ثانیاً حق دارد از صورت جلسه تحقیقات مقدماتی که منافی با محرمانه بودن تحقیقات نباشد ، پس از پرداخت هزینه رونوشت بگیرد
بر اساس ماده 78 ق.آ.د.د.ع.ا هنگام معاینه محل توسط پلیس ، بزهدیده حق حضور داشته باشد
به استناد تبصره ماده 122 ق.آ.د.د.ع.ا در صورت ضرورت قاضی میتواند برگ جلب متهم را در اختیار بزهدیده قرار دهد تا به معرفی او ، پلیس متهم را جلب و تحویل مرجع قضایی بدهد