چند روز پیش در مراسم افتتاحیه باشگاه کار و کاسبی علم بنیان، سورنا ستاری در سخنرانی خود به این موضوع اشاره داشت که ماهانه باید سی تا چهل شرکت از این مجموعه بیرون بیاد. این صحبت و ادعای دکتر ستاری با عکس العمل بیشتر منفی کارشناسان و فعالان استارتاپی ایران روبرو شده و انگار جوری غلطه. ستاری هم اینکه سال گذشته هم ادعا کرده بود که استارتاپا باید هفته ای ۱۰ درصد رشد کنن.

اما با در نظر گرفتن شرایط الان، میشه ماهانه ۳۰ تا ۴۰ کسب وکار جدید داشت که به سمت علم بنیان شدن هم پیش برن؟ «ناصر غانم زاده» کارآ‏فرین و سرمایه گذار جسور بخش کار و کاسبی ایران در گفتگو با سایت ما تاکید می کنه که از اظهارات غیرکارشناسانه معاونت علمی ریاست جمهوری متعجب و یا به بیانی بهتر خسته شده و نمی دونه که این صحبتا قراره در چه وقتی رنگ و بوی واقعیت به خود بگیرن:

«معاونت علمی در چند سال گذشته راه رو به بیراه س رفته و اشتباهات زیادی رو مرتکب شده. دکتر ستاری شش ساله که مدیریت این سازمان رو برعهده دارن و اگه در تموم مدت این شش سال، یه کتاب درباره مدیریت و بخش کار و کاسبی های نوپا خونده بودن، شک نداشته باشین در این اعلام نظر کمی تامل به خرج می دادن.»

اون باور داره که معاونت علمی ریاست جمهوری تولید یه کار و کاسبی رو با کار و کاسبی های سنتی اشتباه گرفته و البته تاکید می کنه که حتی در بخش سنتی سرعتی امکان ناپذیره و این آمار و ارقام یه رویاست که با واقعیت هیچ انطباقی نداره:

«خطرای زیادی در تولد یه کار و کاسبی هست و عوامل زیادی به تولید و ادامه زندگی یه کار و کاسبی ربط داره از جمله سرمایه گذار. الان سرمایه گذاری در کشور داریم؟ منتورهای یه کار و کاسبی وجود دارن؟ ما در ایران هنوز برخلاف بقیه کشورای فعال در این مورد، یه کارآفرین میلیاردر نداریم چون که کسی حاضر نیس پروژه های یه کارآفرین رو بخره.»

غانم زاده عقیده داره که به جای گشایش اینجور پروژه هایی بهتره زیرساختا تقویت شه و اکوسیستم استارتاپی ایران رو در زوایای دیگه تقویت کنن چون که امروزه بسیار ضعیف پیش میره: «به قول دوستان این اکوسیستم تبدیل به یه جزیره استارتاپی شده، هرچند خیلی با این حرف موافق نیستم اما ضعف در پایه های این اکوسیستم رو هم نمیشه ندیده گرفت.»

«مسعود فاطمی» مدیرعامل فرنیان هم ضمن انتقاد تند به جملات ستاری با کنایه میگه که این مجموعه قرار نیس مایکرویو باشه و ماهی سی تا چهل عدد کار و کاسبی مثل یه توهمه. اون به سایت ما میگه:

«در این چند سال گذشته ده الی پونزده کار و کاسبی موفق نداشتیم که حالا توقع خروجی ماهی چهل کسب وکار از یه مجموعه داشته باشیم. باید از ایشون پرسید که در این مجموعه می خوان چه کاری واسه فعالان استارتاپی بکنن؟ فقط دادن فضای کار اسمش خروجی کار و کاسبی نیس و عواملی چون دارایی و بیمه و سرمایه از کجا قراره تامین شه؟»

فاطمی اقرار داره که الان و با وضعیت اقتصادی الان کشور، بیشتر از این رقم خروجی کار و کاسبی، با ورشکستگی کسب وکارها روبرو هستیم:

«شرکتای بزرگ هم الان درگیر مشکلات مالی و کاهش سنگین نیروها هستن چه مونده به کار و کاسبی های نوپا و تازه وارد که راه و چاه رو دقیقا نمی دونن. اینکه توقع داشته باشیم شرکتای کوچیک و کار و کاسبی های نوپا واسه این اقتصاد مثل یه معجزه رفتار کنن، توقعی بس عجیب و نابجاست. هنوزم بخشای جور واجور حاکمیت در برابر کار و کاسبیا سنگ اندازی می کنن و مفاهیم پایه و ریشه ای این نوع بیزینس در ایران و بین دولتیا حل و فصل نشده، چیجوری توقع داریم که ماهی ۴۰ عدد کار و کاسبی از یه باشگاه که هنوز توضیح وظایف اونم دقیقا مشخص نیس خارج شه؟»

فاطمی اداره مالیات رو مثال می زنه که بازم هضم موضوع ضرردهی یه کار و کاسبی در چند سال اولیه براش امکان نداره و یا مشکلاتی که سازمان بیمه در بین کسب وکارها به وجود می آورد و با اشاره به سهم خواهی دولتیان تاکید داره که تا این مسائل برطرف نشه، داشتن کار و کاسبیای موفق یه امید واهی میشه.

میشه گفت تلاش سایت ما واسه پیدا کردن کارشناسی که با ستاری موافق باشه و از گفته هاش دفاع کنه به نتیجه نرسید. «سجاد زاهدی» کارشناس دیجیتال مارکتینگ بخش کار و کاسبیا هم شوخی اینجور ادعایی رو حتی غیرقابل تصور عنوان می کنه و به سایت ما میگه:

«از زمان تولد یه کار و کاسبی تا فعال شدن واقعی اون، مدت زمان بسیار طولانی سپری می شه و همه این مراحل اصلا تو یه ماه سپری نمی شن که بخوایم در ماه ۳۰ مورد از اونا رو در اختیار داشته باشیم. این عمل مثل دادن تاکسیای شهرداری به شهروندان بعضی مراکز استان هاست که فقط واگذاری تاکسی انجام شده و هیچ تمهیداتی واسه ادامه کار و زندگی اون شغل در نظر گرفته نشده. بحث کمیت و کیفیت اینجا مطرح می شه و آمار که دولتیا بدون علاقه خاصی داشته و دوست دارن که آمار استارتا پا رو زیاد بدونن و اونو به نام خودشون ثبت کنن.»

زاهدی میگه که دولت تاحد امکان پشت کار و کاسبیا وایس تاده ولی موفقیت اونا رو هم در مواردی به نام خود می زنه در حالی که در عمل، فعالان این بخش گاه کلنجارهایی با بعضی سازمانا دارن که توصیف اونا خنده داره. این کارشناس باور داره که باید دست از رسیدن به آمار کمیتی بالا دست ورداریم و به کیفیت کارا مراجعه کنیم:

«خیلی از کار و کاسبیای الان یه ایده خام مشترک دارن و یا واقعا دلالانی هستن که به جای دلالی فیزیکی یا تلفنی، رو به ساخت اپلیکیشن آوردن و در فضای اپلیکیشن کار مشتریان رو انجام میدن و نکته باحال اینکه بعد از مراحل اولیه اینترنتی، همه خدمات و کاراشون به صورت تلفنی صورت میگیره که با وجود کسب وکار آنلاین و تجارت الکترونیکی اختلاف داره.»

زاهدی E-Commerce موجود در ایران رو تو یه پرتگاه تکرار می بینه و ایده های تکراری و بومی سازی موارد مطرح بین المللی رو یه جور اشباع در بازار معرفی می کنه که اونا رو حاصل همین چهل کار و کاسبی در ماه در آوردن دولت از یه مجموعه می دونه:

«بدیش اینه هنوز خیلیا که میخوان وارد کار و کاسبی های نوپا شن تصور دارن که پشتیبانیای بخش ّهای دولتی از جمله وزارت ارتباطات و معاونت علمی و…. معجزه گر و راهگشای کارشون میشه و به همین موضوع اکتفا می کنن. در حالی که اصل کار چیز دیگریست و اون موضوعات استارتاپی اصلا به وسیله این سازمانا رسیدگی نمی شه چون که تخصصی هم در راهنمای موفقیت کار و کاسبیا در اونا وجود نداره. شاید بهتر باشه به جای ساخت ۴۰ کار و کاسبی در ماه، آمار ورشکستگان این بخش رو رصد کنیم و فکری به حال و روزگار اونا و موارد بعدی که در راه هستن بکنیم تا به همون درد دچار نشه.»

اکوسیستم استارتاپی ایران بعد از گذشت چندین سال از شروعش، در مرحله رشد هست و بنا به تعبیر کارشناسان، مثل کودکیست نوپا که کار کردن اون و تربیت درست و درست اون در این برهه وقتی، مهمترین اتفاق ممکنه.