بسم الله الرحمن الرحیم، تحلیل محتوای کیفی

رعایت زیر دستان، احقاق حق، مردم‌داری و صفاتی از این نوع بدان سبب به مدیران توصیه می‌شود که افراد معمولا نیازمند حمایت هستند و به علاوه، یکی از عناصر اساسی هر برنامه انگیزشی مؤثر، محیط حمایتی است (وتن و کمرون، ترجمه ایران نژاد پاریزی،1380)، زیرا محترم شمردن هنجارهای افراد در حصول رضایت شغلی تأثیر بسزایی دارد (گریفیت، ترجمه بخشی،1375).چرا که از مشخصه‌های بارز مکتب روابط انسانی آن است که در این مکتب مدیران برای نظریات و عقاید اعضای سازمان ارزش قایل می‌شوند (اعتماد اهری،1385). پیشگامی در کارها را تقریبا همه اندیشمندان مدیریت حداقل در بحث از نوآوری، تغییر و بهسازی سازمان، به مدیران توصیه می‌کنند. ضمن این که در دنیای عملی مدیریت نیز به عنوان یک اصل کاری شناخته می‌شود. در واقع هر مدیری علاوه بر این که به عنوان همکاری از همکاران مجموعه شناخته می‌شود،بخشی از رفتار و گفتار او در حوزه مدیریت سندیت پیدا می‌کند زیرا همکارانش می‌کوشند تا خود را از جهات مختلف با رفتار و گفتار او تطبیق دهند(حیدری تفرشی،1386). صبر و بردباری از دیگر ویژگی‌های مدیران شایسته است،ضمن این که « تحقق هر نوع تحول سازمانی نیز مستلزم صرف وقت و کار و منابع بسیار زیاد است»(راث ول، ترجمه حراف،1384).
بخش پنجم: مدل‌های موجود در حوزه مطالعات اخلاق مدیریت
2-5-1- مدیریت مبتنی بر رشد از دیدگاه قرآن
در اصطلاحات اسلامى، قدرت مدیریت، همان است که در اصطلاح فقه اسلامى، «رشد» نامیده شده است. رشد عبارت است از شایستگی و لیاقت برای نگهداری و استفاده و بهره برداری درست از وسایل و سرمایه‌های زندگی. اگرانسان دریک موضوع به خصوص، این لیاقت و شایستگی را داشت، رشد مخصوص به آن موضوع را دارد و براین اساس، مدیریت،یکی ازفروع مسائل رشد است.)مطهری، 1386).
قرآن میفرماید: وما امرفرعون برشید: یعنی کارفرعون که به تعبیر تفسیر المیزان اعم از قول و فعل و عبارت از سنت و روش و برنامه حکومتی او بوده است مطابق رشد و صواب نبوده است. درحقیقت، خداوند رشد ادعایی او را تکذیب میکند، درحالی که فرعون ازلحاظ پیشرفت، فناوری، قدرت مدیریت، سیاست، به کارگیری سازمان‌ها و مردم و ا ثر بخشی حکومتی، ‌بسیار قدرتمند بود . عناصرسیاستمداری چون‌ هامان و مغزی اقتصادی چون قارون درتشکیلات او بوده اند.اما با وجود این، حکومت او رشید نبوده است،گر چه خود او ادعای رشد داشته است قرآن علت عدم رشد او را سه چیزمی‌داند: استضعاف انسان، استخفاف مردم و استعباد زیر دستان:
١.استضعاف: یَسْتَضْعِفُ طَائِفَهً مِنْهُمْ: یعنی طایفه‌ای ازمردم رابه ضعف کشیده بود.
٢. استخفاف: فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ: یعنی مردم راخوارمیکرد تا او را اطاعت کنند. شخصیت آنان را منکوب می کرد و سپس برایشان فرمان میراند.
٣)استعباد: تلک نعمه تمنّها علیّ ان عبّدت بنی اسرائیل: یعنی آیا این نعمتی است که برمن منت آنرا می‌نهی که بنی اسرائیل را به بندگی گرفته‌ای؟ علت عدم رشد حکومت و مدیریت فراعنه, عدم اعتنا به شخصیت انسان‌ها و برده دانستن آنان و ایشان را ازتعالی و تکامل بازداشتن است.
2-5-2- مدیریت رحمانی درقرآن
همه قواعد مدیریت خداوندى، مبتنى بر اصل رحمت هستند. از نشانه‏هاى رحمت‏محورى، آیه شریفه «بسم الله الرحمن الرحیم»است که به قولى خلاصه همه قرآن کریم بوده و آغازگر سوره‏ها و همه کارها است. این آیه، 114 بار در قرآن تکرار شده است و خدا خود را با آن مى‏شناساند و خود را رحمان و رحیم مى‏داند که هر دو از «رحمت» اشتقاق یافته‏اند. در حقیقت، این آیه، تفسیر آیه «کتب على نفسه الرحمه» است. اگر اصل دیگرى غیر از رحمت، محور بود، بیان مى‏شد. ” قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَهِ اللَّهِ ” طبق اصل رحمت:
– همه خوبند، مگر این که اثبات شود که بد هستند (برائت).
– عیب‏ها پوشانده و بخشیده مى‏شود (مغفرت).
– همه به اندازه استحقاق شان از تلاش خویش بهره مى‏گیرند. (عدالت و احسان).
– آبروى افراد، محفوظ نگاه داشته مى‏شود(کرامت).
– همه از حقوق مساوى برخوردارند (مساوات) .(قوامی،‌1383).
2-5-3- دومدل مدیریت اخلاق‌گرا مبتنی بر مفاهیم دعای عرفه و دعای مکارم الاخلاق
این مدلها مدیریت روابط تعاملی بندگان با یکدیگر و با پروردگارشان را با تمرکز بر دعای عرفه و دعای مکارم الاخلاق از منظر متمایز و نویی مورد مداقه قرار داده اند. بر این اساس مدلی برای مدیریت اخلاق‌گرا بر مبنای یک پیش فرض معرفت شناختی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی احصاء شده است .یافته‌های مدل مبتنی بر دعای عرفه ابعاد مدیریت اخلاق‌گرا را در هفت عامل یا تم، تحت عنوان دانایی، توانایی، بردباری، عزت‌مداری، تعالی‌گرایی، توازن و مدیریت نامحسوس در قالب«مدل مدیریت اخلاق‌گرا» با ویژگی‌های اثربخشی، عمل‌گرایی و ولایت مداری معرفی نموده است. چارچوب مدل مذکور در ادامه آمده است:
بیم و امید
رفعت و نزدیکی
شنوایی و پاسخگوئی
مدیریت نامحسوس
مدیریت نامحسوس