گفتار سوم:
استعمال مواد مخدر و روانگردان :
استعمال مواد مخدر و روانگردان مقدمه اعتیاد به مواد مزبور است . معمولا افراد در ابتدای مصرف مواد مخدر تصور نمی کنند که ممکن است روزی در دام اعتیاد گرفتار شوند و به مقاومت خود در مقابل تاثیر مواد مخدر امیدوارند و به مرور زمان و با توجه به اینکه در ابتدای مصرف آرزوهای آنان از مصرف براورده می شود بر میزان مصرف خود می افزایند تا این که نهایتا گرفتار اعتیاد می شوند. از این رو ، به عنوان اقدامی پیشگیرانه و برای جلوگیری از گرفتار شدن افراد در در دام اعتیاد ، استعمال مواد مخدر نیز جرم شناخته می شود. (رحمدل, حقوق کیفری مواد مخدر, 1391, ص. 222)
مفهوم استعمال :
استعمال مواد مخدر که از آن به مصرف غیر قانونی مواد مخدر یا سوء مصرف مواد مخدر نیز تعبیر می شود عبارت است از مصرف مواد مخدر بدون مجوز پزشکی . به عبارت دیگر اگر برای درمان بیماری فردی مواد مخدر تجویز شود مصرف آن داخل در بحث استعمال غیر قانونی مواد مخدر نخواهد بود . در مقابل اصطلاح سوء مصرف مواد مخدر در کتب انگلیسی از عبارات DRUG ABUSE و DRUG MISUSE استفاده می شود . (رحمدل, حقوق کیفری مواد مخدر, 1391, ص. 226)
سازمان بهداشت جهانی اصطلاح نخست را به معنای مصرف غالب یا نامنظم بیش از اندازه مواد مخدر که با رویه مقبول پزشکی غیر منطبق یا غیر مرتبط باشد تعریف کرده است ولی به خاطر ابهاماتی که در این تعریف وجود دارد کمیته کارشناسی سازمان بهداشت جهانی در مورد مواد مخدر در گزارش شماره 28 خود این تعریف را اصلاح نموده است و به جای عبارت « مصرف » از عبارت « مصرف مضر » استفاده نموده است :«یک الگوی مصرف مواد مخدر که باعث ضرر سلامتی انسان ، اعم از ذهنی یا جسمی می شود.» سوء مصرف مواد مخدر نه تنها باعث ضرر مصرف کننده می شود بلکه مصرف آن برای خانواده و جامعه نیز مضر است . (رحمدل, حقوق کیفری مواد مخدر, 1391, ص. 226-227)
ولی منظور از عبارت MISUSE « مصرف ماده ای برای هدفی غیرمنطبق با اصول پزشکی است ، همانند مصرف غیر پزشکی داروهایی که به وسیله پزشک تجویز شده است » (BUKNELL, pp. 23-24)
به این ترتیب ، هرچند در حقوق ایران بین دو اصطلاح مزبور تفکیکی ایجاد نشده است ولی به نظر می رسد باید سوء مصرف مواد مخدر یا استعمال ممنوع مواد مخدر را به عنوان عمل مجرمانه ناظر به معنی نخست بدانیم . (رحمدل, حقوق کیفری مواد مخدر, 1391, ص. 227)
گفتار چهارم :
اثرات تریاک:
همان گونه که اشاره شد کم اثر ترین ماده از مواد مخدر تریاک است از آنجایی که ساختار تریاک بسیار شبیه به ساختار مواد مخدر طبیعی بدن می باشد در اثر استفاده مولکولهای مخدر موجود در تریاک گیرنده های اعصاب را تسخیر کرده و همان حس آرامش فاقد درد را در بدن تولید میکند. این ماده مخدر ابتدا باعث حس شادمانی و سرخوشی شده اما با استفاده مکرر، بدن برای دسترسی به این حالت به میزان هرچه بیشتر از این مواد نیاز پیدا می کند. (بوسه, 1389, ص. 100)
سوء تغذیه، مشکلات تنفسی و افت فشار خون از جمله بیماریهایی هستند که با اعتیاد به تریاک در رابطه اند.
تریاک ماده ای بسیار اعتیادآور است. در اثر استفاده از این ماده اشتیاق به مصرف چه جسمانی و چه روانی بسیار سریع پیشرفت می کند. خماری ناشی از تریاک باعث تهوع، آبریزش چشم، خمیازه، سرمازدگی و یا عرق می گردد.
حالت خماری بسیار ناراحت کننده و دردناک است.در واقع معتادین بیشتر برای جلوگیری از درد ناشی از خماری به مصرف آن ادامه می دهند تا به دست آوردن حس سرخوشی نخستین و یا رسیدن به تعادل جسمی و روانی . این ماده به حدی قوی نیست که بتواند انسان را از زندگی عادی خود خارج کند . معتاد به تریاک می تواند به زندگی خود ادامه دهد . این ماده مخدر انسان را از حالت عادی خارج نمی کند . پس کسی که به تریاک معتاد است کنترل مغزی و عصبی خود را از دست نداده و همچنین می تواند برنامه های روزمره خود را انجام دهد . ( congress 60, 2013)
گفتار پنجم:
اثرات مورفین:
در مورد مورفین هنگامی که شخصی شروع به مصرف آن می نماید، متخصصان شروع مصرف مورفین را به ماه عسل تعبیر می کنند. زیرا مورفین تمام احساسها را تغییر می دهد، و به تجربه های ادارکی، خلقی و حسی و اساساً ارتباطات شخص با دنیای خارج، ظاهر دلنشینی می بخشد. این لذت در ابتدا در مورد احساسات داخلی نامشخص، بسیار شدید است.
کارکرد ذهنی در سطوح بالا مانند قدرت استدلال نه تنها دچار اشکال نمی گردد، بلکه عملکرد آن با شور و هیجان زیاد توأم است. البته پس از مدتی مصرف، عادت پدیدار می گردد و شخص به ناچار مقدار مصرفی خود را افزایش می دهد.
اضطراب که خود جزئی از درد و رنج وابسته به کمبود احتمالی در اعتیاد است، سبب می شود که شخص علاوه بر افزایش مقدار مصرفی خود، فواصل مصرف را کاهش داده و به این شکل از بروز علائم کمبود و اضطراب احتمالی جلوگیری نماید.