توپ جام جهانی که امروز ظاهرش برامون عادی شده و فقط تکنولوژی به کار رفته در اون برامون جذابه در طول سال ها سرنوشت دراماتیکی داشته و حتی با وقایع تاریخی گره خورده. توپ جام جهانی روسیه تولید شرکت آدیداسه که از دهه ۷۰ به این طرف تولید توپ های جام جهانی رو برعهده داشته.

گذشته تکامل توپ جام جهانی از خیلی جهات می تونه داستان تکامل فوتبال حرفه ای هم باشه. باورتون می شه که اولین توپ فوتبال ترکیبی از چرم و روده خوک بود؟و حالا یه کره به طور کامل گرده که به بالاترین تکنولوژی ها مجهز شده و در سرتاسر جهان هم به فروش می شد. به این سیر تکاملی نگاه می کنیم:

سرفصل محتوا

  • (Tiento & T-Model – (۱۹۳۰
  • فدرال ۱۰۲(۱۹۳۴)
  • آلن(۱۹۳۸)
  • دوپلو تی(۱۹۵۰)
  • (Swiss World Champion (۱۹۵۴
  • تاپ استار(۱۹۵۸)
  • کرک(۱۹۶۲)
  • چلنج ۴ استار(۱۹۶۶)
  • تل استار(۱۹۷۰)
  • تل استار دورلست(۱۹۷۴)
  • تانگو(۱۹۷۸)
  • تانگو اسپانیا(۱۹۸۲)
  • آزتکا(۱۹۸۶)
  • ارسکو یونیکو(۱۹۹۰)
  • کوئسترا(۱۹۹۴)
  • تری کالر/سه رنگ(۱۹۹۸)
  • فورنووا(۲۰۰۲)
  • تیم گیست(۲۰۰۶)
  • جابولانی(۲۰۱۰)
  • برازوکا(۲۰۱۴)
  • تل استار ۱۸(۲۰۱۸)

(Tiento & T-Model – (۱۹۳۰

واسه اولین جام جهانی که در اروگوئه برگزار شد هیچ توپ رسمی نبود. قبل از بازی فینال، آرژانتین و اروگوئه سر اینکه کدوم تیم توپ رو بیاره بحث و جنگ زیادی کردن و درآخر قرار شد نیمه اول یکی از تیم ها توپ خودشو بیاره و نیمه دوم تیم بعدی.

البته نمی شه گفت که این تغییر توپ وسط بازی تغییر محسوسی هم در نتیجه بازی گذاشته باشه اما به هر حال آرژانتین ۲-۱ جلو بود تا قبل اینکه اروگوئه با توپ خودش بازی کنه که سنگین تر از توپ آرژانتینی ها بود.

توپ آرژانتین تینتو بود و توپ اروگوئه تی مدل. این توپ ها با دست دوخته شده بودن و در اونا تور هم به کار رفته بود و وای به حال بازیکنان اگه هوا بارانی بود چون وزن شون به شکل زیادی افزایش پیدا می کرد.

توپ جام جهانی 1930

فدرال ۱۰۲(۱۹۳۴)

ایتالیا موقع میزبانی جام جهانی تحت دیکتاتوری موسولینی بود. دولت اون توپ فدرال ۱۰۲ رو واسه جام جهانی تولید کردن هر چند در تورنمنت های انگلستان هم از این توپ استفاده می شد. ی

کی از مهم ترین ابداعات این بود که به جای تور این بار از کتون استفاده کردن تا توپ ها نرم تر شن و پرتاب شون بوسیله بازیکنان ساده تر باشه. با این وجود روش ساخت این توپ ها با دست طوری بود که کنترل اونا رو مشکل می کرد.

قبل از شروع بازی کاپیتان دو تیم باید تعدادی توپ رو انتخاب و آزمایش می کردن تا ببینن با کدوم شون راحت تر هستن و ترجیح شون میدن. حالا فکر کنین چقدر به موسولینی برخورد که بازی فینال بخاطر انتخاب کاپیتان ها با توپ انگلیسی انجام شد! اما برد ایتالیا واسه اولین بار در جام جهانی از تلخی ماجرای توپ کم کرد.

توپ جام جهانی ۱۹۳۴

آلن(۱۹۳۸)

آلن کارخانه ای موجود در پاریس بود. شرکت آلن این امتیاز رو پیدا کرد که وقتی سال ۱۹۳۸ فرانسه میزبان جام جهانی شد اولین شرکتی باشه که برند خودشو روی توپ جام جهانی ثبت می کنه.

توپ اونا به فدرال ۱۰۲ شباهت زیادی داشت. اما گردتر از اون بود و در سال های بعد که بخاطر جنگ جهانی دوم میان تورنمنت ها فاصله افتاد از همین توپ واسه مسابقات عادی استفاده می شد.

توپ جام جهانی ۱۹۳۸

دوپلو تی(۱۹۵۰)

توپ این جام جهانی واسه سال ها در لیگ آرژانتین استفاده می شد. نوآوری جدید در توپ این بود که از چرم فشرده شده تری استفاده کردن بدون نیاز به تور و کتون. توپ با تلمبه های هوا باد می شد که از این نظر مثل توپ های امروزی بود. دوپلو تی واسه اولین بار توپی بود که در تموم بازی های جام جهانی ازش استفاده شد.

توپ جام جهانی ۱۹۵۰

(Swiss World Champion (۱۹۵۴

مسابقات در سوییس برگزار شد و یه شرکت سوییسی تولید توپ رو برعهده گرفت. ترکیب شمایل و رنگ زرد این توپ باعث می شه بیشتر از بقیه مثل توپ هایی باشه که بعدا در جام های جهانی دهه ۸۰ و ۹۰ استفاده می شد.

توپ جام جهانی ۱۹۵۴

تاپ استار(۱۹۵۸)

جام جهانی ۱۹۵۸ در سوئد برگزار می شد و قبل از شروع مسابقات فیفا عزمشو جزم کرد این بار رقابتی میان شرکت های تولیدکننده توپ واسه مسابقات بسازه. اونا از شرکت ها خواستن که توپ هاشون رو بدون نشانی از برند و لوگویشان بفرستن همراه پاکتی که می گفت این توپ از کجا آمده.

وکیل فیفا ۱۰۲ توپ گرفت و به هر کدوم از اونا شماره ای داد. بعد چهار عضو فیفا و مقامات فوتبال سوئد دورهم جمع شدن تا توپ ها رو آزمایش کنن. تاپ استار برنده شد. واسه هر تیم ۳۰ توپ تولید شد و برزیل خودش درخواست خرید بیشتری هم داره.

توپ جام جهانی ۱۹۵۸

کرک(۱۹۶۲)

توپی که واسه جام جهانی شیلی عرضه شد ولی در میدون جهانی موردتوجه قرار نگرفت. یه شرکت شیلیایی اون رو ساخته بود اما بعضی توپ هاش شش تیکه بودن و بعضی چهار تیکه که با دست به هم دوخته شده بودن.

تیم های اروپایی مخصوصا دل خوشی از اون نداشتن. در حالی که مثلا توپ تاپ استار جام جهانی ۱۹۵۸ در اروپا بسیار محبوب شده بود.

این توپ البته یه ویژگی مهم داشت که معرفی خاصیت کشسانی لاتکس بود که در خیلی از مدل های بعد از اونم استفاده شد. این توپیه که اسطوره فوتبال، پله با اون در جام جهانی حیرت زدگی های زیادی آفرید.

توپ جام جهانی ۱۹۶۲

چلنج ۴ استار(۱۹۶۶)

شرکت انگلیسی اسلازنگر بیشتر واسه ساخت ادوات مربوط به ورزش هایی با راکت از جمله تنیس و پینگ پونگ معروفیت داشت.

مثل تاپ استار بود ولی به جای ۲۴ تیکه ۲۵ بخش داشت. واسه انتخاب این توپ پیشرفته ترین آزمایش ها تا اون روز انجام شد. واسه هر تیم قبل از شروع تورنمنت جام جهانی چند توپ فرستادند تا به بازی با اون عادت کنن.

توپ جام جهانی ۱۹۶۶

تل استار(۱۹۷۰)

این شاید داستانی ترین نقطه در بهبود و پیشرفت توپ جام جهانیه. از ۱۹۷۰ شرکت آدیداس وارد بازی شد. اونا دو سال پیش تر در جام ملت های اروپا توپ هاشون رو عرضه کرده بودن و با توفیق هم روبه رو شد.

آدایداس توپ تل استار رو معرفی کرد که مشکی و سفید بود تا دیدن اون در تلویزیون راحت تر شه و وضوح بیشتری داشته باشه. چون این اولین جام جهانی بود که از راه تلویزیون به صورت جهانی پخش می شد.

توپ جام جهانی ۱۹۷۰

تل استار دورلست(۱۹۷۴)

از این به بعد تغییرات با ملایمت پیش اومدن. مثلا این نسخه از توپ جام جهانی به نسبت نسخه قبل فقط در محافظ چرمش فرق داشت که در هوای مرطوب بتونه کیفیتش رو حفظ کنه.

از همین سال آدیداس شریک رسمی فیفا شد و اجازه پیدا کردن که نام برندشون رو روی توپ ها ثبت کنن.

توپ جام جهانی ۱۹۷۴

تانگو(۱۹۷۸)

اسم توپ جام جهانی ۱۹۷۸ که در آرژانتین برگزار شد از روی رقص مشهور و محلی آرژانتینی گرفته شده بود.

البته چون آدیداس واسه عرضه دومین توپ جام جهانی اش استرس داشت واسه پشتیبانی نسخه تل استار ۱۹۷۸ رو هم کنار گذاشته بود اما تانگو با طراحی منحصر به فردش کارش رو خوب انجام داد.

توپ جام جهانی ۱۹۷۸

تانگو اسپانیا(۱۹۸۲)

این توپ از دید مقاومت در برابر آب بهبود زیادی پیدا کرده بود. یه لایه پلی اورتان به این منظور رویش کشیده بودن.

توپ جام جهانی ۱۹۸۲

آزتکا(۱۹۸۶)

این توپیه که مارادونا با اون تاریخ فوتبال رو رقم زد و گل دست خدا رو ثبت کرد. اما به جز اون این اولین توپ جام جهانیه که به طور کامل با مواد مصنوعی ساخته شد و در جام جهانی از اونا استفاده می شد.

جذابیت توپ های تولید شده با مواد مصنوعی روشنه: بدون این دست اون دست کردن بعد از اینکه بازیکن به اونا ضربه می زند می تونن شکل اولیه شون رو به دست بیارن. اسمش بخاطر طراحی اش انتخاب شد که الهام گرفته از معماری آزتک ها بود.

توپ جام جهانی ۱۹۸۶

ارسکو یونیکو(۱۹۹۰)

در ادامه ادای دین به فرهنگ کشور میزبان آدیداس این توپ رو عرضه کرد که اسمش رو از یه تمدن باستانی ایتالیا گرفته بود. اونا بازم به کار روی بهبود مواد مصنوعی تشکیل دهنده توپ ادامه داده بودن.

توپ جام جهانی ۱۹۹۰

کوئسترا(۱۹۹۴)

اولین جام جهانی که در آمریکای شمالی برگزار شد. این بار نشونه سفر به فضا بود و تلاش کردن توپ طراحی فوتوریستیک(آینده نگرانه) داشته باشه. لایه پلی استری که روی توپ کشیدن اون رو نرم تر کرده بود و همزمان با بالا رفتن سرعت کنترلش هم آسون تر می شد.

توپ جام جهانی ۱۹۹۴

تری کالر/سه رنگ(۱۹۹۸)

واسه اولین بار از سال ۱۹۷۰ واسه جام جهانی فرانسه توپ ها رنگی شدن. اونا به توپ رنگ آبی و سفید و قرمز دادن که رنگ های پرچم فرانسه س.

توپ جام جهانی ۱۹۹۸

فورنووا(۲۰۰۲)

با این توپ آدیداس واقعا شروع به تجربه ایده های تازه کرد. طراحی توپ رو به طور کامل تغییر دادن. و روی زمینه های تکنولوژی توپ هم کار کردن. خیلی از بازیکنان می گفتن که توپ سبک تر شده.

دیوید بکهام که به عنوان سفیر آدیداس در تست توپ فورنووا حضور داشت ادعا کرد که این دقیق ترین توپیه که آدیداس تا امروز ساخته.

اما از طرف دیگه جیان لوئیجی بوفون دروازه بان اسطوره ای ایتالیا گفت که این دیوونه وارترین توپیه که تا حالا دیده و جهتش خیلی راحت تغییر می کنه.

توپ جام جهانی ۲۰۰۲

تیم گیست(۲۰۰۶)

معنی کلمه ای اسم توپ روحیه تیمیه. توپ ۱۴ تیکه بود و درزهای کمتری داشت که باعث می شد توپ گردتر و باثبات تر باشه. اما هنوز همه خوشحال نبودن. بعضی می گفتن که حرکتش در هوا غیرقابل پیش بینیه.

توپ جام جهانی ۲۰۰۶

جابولانی(۲۰۱۰)

سال ۲۰۱۰ همه چیز واقعا باحال شد. این توپ به دلیل بدنامی اش در تاریخ موندگار شد. آدیداس تلاش کرده بود با کمتر کردن تیکه ها بازم توپ رو گردتر کنه.

نتیجه این شد که حرکت توپ اونقدر غیرقابل پیش بینی شد که دروازه بانان شورش کردن. ایکر کاسیاس اون رو وحشتناک توصیف کرد.

درآخر کار به تحقیقات ناسا روی توپ کشید که ببینن مشکل از کجاس. اونا کشف کردن که وقتی جابولانی در هوا حرکت می کنه سرعتش خیلی بیشتر از مدل های قبلی می شه.

توپ جام جهانی ۲۰۱۰

برازوکا(۲۰۱۴)

جابولانی که تبدیل به کابوس روابط عمومی آدیداس شده بود با روبان های رنگی تزیین شد و تعداد تیکه هاش به شش عدد کم شد. اما این بار چشم شون ترسیده بود.

توپ رو واسه همه بازیکنان در سرتاسر جهان فرستادند. این بار مخالفت های کمتری دریافت شد و حتی بوندسلیگا توپ رو واسه بازی هاش خرید.

توپ جام جهانی ۲۰۱۴

تل استار ۱۸(۲۰۱۸)

تل استار ۱۸ هوشمندترین توپ همه دوران جام جهانیه. این توپ از نو طراحی شده یه مدل کلاسیکه و از آخرین تکنولوژی های روز جهان در اون استفاده شده.

تل استار هوشمندترین توپ تکنولوژیک فوتبال تا امروزه و یه میکروچیپ NFC درون اون جاسازی شده. این چیپ به کسائی که از توپ استفاده می کنن اجازه می دهد تا به صورت مستقیم با به کار گیری گوشی های هوشمندشون در تعامل با توپ باشن.

چیزی که درباره «تل استار ١٨» بیشتر از هر چیز دیگه جالبه، تکنولوژیه که درون این توپ قرار گرفته تا اندازه اشتباهات داوران بشدت کاهش پیدا کنه.

آدیداس اعلام کرده؛ توپ جدید این شرکت از وجود یه تراشه یا میکروچیپ بهره می برد که با به کار گیری اون می توان سرعت حرکت توپ در کنار بقیه عوامل مثل راه حرکت توپ در هوا رو تحلیل کرد.

رول ان روملر، یکی از مدیران آدیداس، درخصوص تکنولوژی جدید به کاررفته در توپ تل استار ۱۸ گفته: «ساختار جدید پنل های توپ و گذاشتن یه تراشه در اون فناوری در فوتبال رو وارد مرحله جدید می کنه و تجربه جدیدی در اختیار داوران و بازیکنان قرار میده.»

این توپ توانایی اون رو داره که وقتی توپ از خط عبور می کنه، واسه بازوبند لرزاننده ای که به بازوی داور بسته شده، آلارم می فرستد. مهمترین ویژگی این توپ که تا الان در هیچ توپ دیگری به میدون نرفته، توانایی اعلام آخرین رنگیه که به توپ ضربه زده.

روزنامه دیلی میل به صورت جزیی درباره ویژگی های جدید این توپ اطلاعاتی رو منتشر کرده که براساس اون از راه اپلیکیشنی که به تلفن همراه ناظران بازی وصله، وقتی که توپ از حرکت بایستد، اون متوجه می شه کدوم رنگ واسه آخرین بار به توپ ضربه زده تا داور در تشخیص و اعلام اوت و کرنر یا حتی ضربه پنالتی اشتباه نکنه.

نکته باحال دیگه «استارتل ١٨» اینه که براساس اپلیکیشنی که در اختیار ناظر بازی قرار داد و توپ ربط داره، اندازه گیری اندازه ضربه ها به توپه. با این تکنولوژی فرسوده شدن توپ خیلی راحت قابل تشخیصه.

در واقع تراشه به کاررفته در توپ جام جهانی ٢٠١٨ همه اتفاقات رخ داده واسه توپ رو مشخص می کنه تا بازی های این دوره از جام جهانی با کمترین اشتباه و خطای داوری برگزار شن.

توپ جام جهانی ۲۰۱۸

منبع: digikala.com – bartarinha.ir