قانون مجازات اسلامی، اعتبار امر مختومه

۳d illustration: A young Golden Crescent moon over the planet earth and a star shed a blessed green light on the world of devout Muslims. Arabian peninsula. middle East.

– استفاده از کلمه ی عام رفتاربرای تعریف جرم تنها،این موضوع را نشان می دهد که قانونگذار خواسته تعریفی بر مبنای قانون جدید از جرم ارائه دهد زیرا تعاریف ارائه شده به شرح ذیل در قانون مجازات سابق و لایحه بهتر و جامع تر بوده است.
ماده 2 قانون مجازات اسلامی سابق : هر فعل یا ترک فعلی که در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد جرم است.
ماده ی 2-111 لایحه ی قانون مجازات اسلامی: جرم عبارت است از فعل یا ترک فعلی که قانون آن را ممنوع کرده و برای آن مجازات در نظر گرفته باشد واز طرف شخص مسئول ارتکاب یابد ، شرایط و موانع مسئولیت را قانون مشخص می کند.
به نظرنگارنده باتوجه به تعیین مجازات برای اشخاص حقوقی دراین قانون این ماده باید چنین اصلاح شود” ارتکاب هرفعل یا ترک فعل توسط هر شخصی که در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد جرم محسوب می گردد.
4- ویژگی ها و اهداف:
الف: ویژگی ها:خصوصیت یا ویژگیهای مجازات ها عبارت است:
از رنج آوری ، رسواکنندگی، مشخص و قاطع بودن:
– خصوصیت رنج آور:چون مجرم از نظر اخلاقی مسئول و مقصر شناخته می شود و ضرورت دارد که مجرم با تحمل رنج و سختی ، مکافات عمل خود را ببیند و حس انتقام جوئی مردم جامعه هم تسکین یابد ، رنج و عذاب مجرمین از نظر اخلاقی و مذهبی هم کاملا ضروری به نظر می رسید زیرا بنا به فرض عذاب وجود مجرمین را پاک می کرد و موجبات اصلاح اخلاقی آنان را فراهم می آورد1
– خصوصیت رسواکننده{گی}:یکی دیگراز خصوصیات مجازات آن است که هویت مجرم اعلان میشود و باعث رسوائی او در اذهان و افکار عمومی می گردد.
– خصوصیت مشخص بودن مجازاتها:مجازات برای آن که بتواند به هدف جلوگیری و ارعاب و مخصوصا هدف تلافی و مکافات ، جامعه عمل پوشد باید مشخص باشد.مشخص بودن مجازاتها وسیله ی تقویت این اعتقاد در مردم است که عدالت جزائی به شکل دقیق اجراء می شود .زیرا هر جرم با توجه به نوع جرم {عمل} ارتکابی و صدمه ی که بر پیکر جامه وارد آورده درمعرض قضاوت قرار می گیرد و با معیارهای نسبتا ثابت و مشخص {قانون}مجازات می شود و این امر مانع از آن خواهد بود که میل و نظر شخصی قاضی و تعصبات فردی او دخالت موثری در امر عدالت جزائی داشته باشد.2
-خصوصیت قاطع بودن مجازاتها:خصیصه قطعیت حکم با ویژگی معین بودن مجازات مرتبط است مقصود از قطعی بودن مجازات این است که پس از رسیدگی به دعوای کیفری و پیمودن مراحل تجدیدنظرویا گذشتن مهلت های قانونی ، هیچ گونه رسیدگی مجدد قانونا ممکن نیست به عبارت دیگر حکم محکومیت اعتبار امر مختومه را پیدا می کند و جزء در موارد اعاده دادرسی رفع اشتباه موضوعی قابل ابطال نیست به این ترتیب مجازاتی که به حکم دادگاه صادر گردیده دیگر تغییری تبدیل نمی پذیرد و لازم الاجراست همین مجازات است که در سجل قضائی محکوم علیه با تمام آثار و تبعات آن ثبت می شود.2
– جبران ضرر و زیان ناشی از جرم : مجرمین در واقع با ارتکاب جرم موجب خسارت و ضرر می شوند حال ، یا به افراد جامعه یا به کلیت جامعه ، اگر نظم جامعه را مختل کردند اگر مال کسی را بردند موجب ضرر هستند مجازات ها این ضررها را جبران می کنند البته به شرطی که متناسب باشند و مناسب ، در مورد خسارت معنوی جبران ضرر مشکل تر است که تاکنون حقوق جزا نتوانسته برای ضررهای معنوی و حیثیتی مجازاتی را مناسب تعیین کند.3
ب-اهداف مجازاتها:
ایجاد نظم اجتماعی یکی از مهمترین اهدافی است که واکنش جامعه را بر مبنای قدرت حکومت برعلیه مجرم و عمل ارتکابی او (جرم) تحت عنوان مجازات برمی انگیزد.
لذا مهمترین اهداف مجازات به شرح ذیل می باشد:
– حفظ نظم و امنیت جامعه :جرم ، موجب اخلال در نظم و امنیت جامعه در عرصه های مختلف
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- پرویز صانعی ، حقوق جزای عمومی (تهران:انتشارات طرح نو،چاپ اول و دوم 1382-1388 ) ص 674
2- پرویز صانعی ، همان ، صص 678-679-680
3- رحمت الله نوروزی فیروز،حقوق جزای عمومی ،(تهران ، نشر میزان ، چاپ اول ، بهار 1390) ص 82
عقیدتی ، اخلاقی ، اجتماعی ، فرهنگی اقتصادی ، مالی ، نظامی ، سیاسی و غیره می گردد وبا وقوع و شیوع آن ، مصالح جامعه درعرصه های مختلف،مورد مخاطره یا انهدام قرار می گیرد از این رو برای حفظ نظم و امنیت جامعه و مصالح اجتماعی مجازات اعمال می شود