مبانی نظری، آیات و روایات

آیا نقش گروههای مرجع بر تعیین مقدار مهریه تاثیرگذار است؟
آیا مولفه ترس از آینده بر تعیین مقدار مهریه تاثیرگذار است؟
آیا مولفه اجبار اجتماعی بر تعیین مقدار مهریه تاثیرگذار است؟
آیا کیفیت دینی زوجین بر تعیین مقدار مهریه تاثیرگذار است؟
آیا مولفه همرنگی با جماعت بر تعیین مقدار مهریه تاثیرگذار است؟
آیا بین مولفه چشم و همچشمی بر تعیین مقدار مهریه تاثیرگذار است؟
آیا نسبت خویشاوندی بر تعیین مقدار مهریه تاثیرگذار است؟
آیا سن ازدواج بر تعیین مقدار مهریه تاثیرگذار است؟

فصل دوم
مبانی نظری پژوهش

1-2: پیشینه تحقیق
بررسی منابع دانشگاهی و تالیفات پژوهشی در خصوص مهریه و عوامل موثر بر آن نشان داد که این موضوع تحقیقی به صورت کمی و کیفی در تعداد محدودی در سطح کشور کار شده است. از آنجایی که این موضوع به عنوان یک اثر پژوهشی تنها در کشور ما قابل تحقیق است و لذا منابع خارجی مناسبی در این حوزه کشف نشد. علی ایحال با توجه به بررسیهای صورت گرفته، دستهای از تحقیقات دانشگاهی که بیشتر جنبه حقوقی دارند، استخراج گردیده که با معدود اثرهای جامعهشناختی به عنوان پیشینه تحقیق ارائه میگردد.
1 – بررسی اجمالی مهریه در تهران (شاکری ،1343)
هدف تحقیق بررسی خصوصیات فردی، اجتماعی و جمعیتی زوجین شهر تهران است. این بررسی به روش اسنادی و مطالعه 10 درصد از اسناد کلیه ازدواجهای ثبت شده در تهران در 8 ماهه آخر سال 1343 انجام گرفته است. یافته نشان می‌دهد که بیشترین میزان مهریه بین 10000 تا 199999 ریال می‌باشد. هر چه میزان سواد زنان بیشتر باشد، میزان مهریه بالاتر می‌رود. کسانی که دارای تحصیلات عالی‌تر و صاحب مشاغل عالی‌تر و فنی وحرفه‌ای و اداری باشند، مهریه زیادتری دارند. میزان مهریه نسبت به دفعات ازدواج کم می‌شود. پایین بودن سن دختران با میزان مهریه رابطه نزدیکی دارد. در تمام گروههای سنی، تعداد زن و شوهری که با هم نسبت خویشاوندی ندارند، زیادتر است. بهطور کلی در تمام مشاغل ازدواج مردان بین سنن 29-25 سال ازدواج زنان بین سنین 17-15 سال است. تعداد بی‌سوادان و یا کم‌سوادان در بین زنان و مردان برابر است، ولی در سطح تحصیلاتی دیپلم و لیسانس به بالا تعداد مردان خیلی بیشتر از زنان است. تعداد مردان شاغل بیش از زنان شاغل است. مردان بیشتر در مشاغل تخصصی و فنی، حمل و نقل، تولید، معاون، ارتش و زنان بیشتر در مشاغل منشی‌گری، اداری و خدماتی مشغول به کار هستند.
2- سیر تحول مهریه در آراء فقها (کیان،1388)
این اثر که بر مبنای تحقیق کتابخانهایی صورت گرفته است به بررسی مسائل مختلفی از مسائل مهریه بر مبنای تحریر الوسیله امام خمینی پرداخته که در ضمن جمعآوری و ارائه آرای فقها، به بررسی میزان اتفاق و اختلافنظر فقها در هر دوره پرداخته است که محرک اصلی انجام کار این عقیده رایج بود که بحث مهریه به علت داشتن پشتوانه آیات و روایات از اختلاف کمی برخوردار است. به همین جهت برای دریافت صحت و سقم این ادعا به بررسی آرای فقها پرداخته شد که در برخی موارد حتی اختلاف فتوای یک فقیه در دو اثر خود نیز بدست آمد. روش کار به این صورت است که پس از جمعآوری نظرات و دستهبندی آن در سه دوره و با اضافه کردن نظر امام خمینی به صورت مجزا و همراه کردن ادله هر فتوا از منظر آیت الله مکارم، به نتیجهگیری پرداخته است. از جمله نتایج این تحقیق میتوان به اختلاف فاحش در مسالههای اجاره نفس، صحت یا فساد عقد در عقدی که با مهر فاسد منعقد شده است، مهر و پدر زن، فوت یکی از زوجین در عقد مفوضه، میزان مهرالمثل، فوت زوج قبل از دخول و … اشاره کرد که اگرچه دارای یک پشتوانه قوی هستند اما با اختلاف بسیار روبرو شدهاند.
3-تحلیل فقهی حقوقی امکان محدود ساختن میزان مهریه (اسدی امیرآبادی،1388)
در این رساله از نظر فقهی و حقوقی و به استناد قواعد عمومی قراردادها، برای حل مشکل مهریه سنگین و غیرمتعارف، راه حل حقوقی ارائه داده است و عنوان داشته در صورتی که مبلغ مهر رقم سنگین و غیرمتعارفی را تشکیل دهد که ایفای آن غیرمقدور باشد یا اراده جدی در پذیرش یا اجرای آن وجود نداشته باشد یا میزان آن آنقدر زیاد باشد که از دید عرف پذیرش چنین تعهدی عقلایی نباشد، میتوان میزان مهریه را با توجه به سه قاعده مقدورالتسلیم بودن، قصد جدی داشتن در توافقات و عقلایی بودن، محدود به حدودی که مقدور و متعارف باشد، نمود.
4- بررسی آیات الاحکام مهریه از دیدگاه فقیهان شیعه و سنی (شایان،1388)