البته تنفیذ مشروط است به رعایت موازین شرعی و پایبندی به موازین قانونی نظام،باتخلف رئیس جمهورازموازین قانونی و شرعی،اثرتنفیذازبین می رود و رئیس جمهور مشروعیت شرعی و قانونی خود را از دست می دهد.
ب:عزل رئیس جمهور: عزل رئیس جمهور با در نظر گرفتن مصالح کشور، پس از حکم دیوان عالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی،بارای مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت وی بر اساس اصل 89،بامقام رهبری است.
رئیس جمهور دارای مسئولیت سیاسی و قانونی است؛از نظر سیاسی ،مجلس شورای اسلامی حق استیضاح رئیس جمهور را داشته و می تواند با اکثریت دو سوم آراءکل نمایندگان بر عدم کفایت سیاسی وی ، رای بدهد.و از نظر قانونی، دیوان عالی کشور،رئیس جمهور را محاکمه می نماید.اما در هر صورت پیشنهادعزل به مقام رهبری تسلیم می شودوآنگاه این مقام، با در نظر گرفتن مصالح کشور، اقدام به عزل می نماید.
ج:قبول استعفای رئیس جمهور:براساس اصل 130 قانون اساسی، رئیس جمهور استعفای خود را به رهبر تقدیم می کند و تازمانی که استعفای او پذیرفته نشده است ، به انجام وظایف خود ادامه می دهد.استعفای رئیس جمهور از جهت عالی بودن مقام وی و خطیر بودن وظایف وی که منجربه تعطیلی رکن اجرایی نظام خواهد شد،به نوبه خود از پیامدهای مهمی برخوردار است.
د:موافقت با تصدی معاون اول رئیس جمهور در شرایط خاص: طبق اصل 131 قانون اساسی، در صورت فوت ،عزل ،استعفاء ،غیبت یا بیماری بیش ازدوماه رئیس جمهور یا در موردی که مدت ریاست جمهوری پایان یافته و رئیس جمهورجدیدبراثر موانعی هنوز انتخاب نشده و یا امور دیگری از این قبیل ،معاون اول رئیس جمهور با موافقت رهبری ، اختیارات و مسئولیت های وی را بر عهده می گیرد.
گفتارسوم-ریاست جمهوری
بنداول-مراحل رسمیت یافتن رئیس جمهور:
در بازنگری قانون اساسی درسال 1368،مقام نخست وزیری حذف وبه رئیس جمهور اختیارات اجرایی بسیار واگذار شد،به طوری که بعداز مقام رهبری، رئیس جمهور عالی ترین مقام رسمی کشور شدو مسئولیت اجرای قانون اساسی وریاست قوه مجریه را جز در اموری که مستقیما به رهبری مربوط می شود را بر عهده گرفت.
منصب خطیر ریاست جمهوری اقتضاء می کند ، برای تعیین رئیس جمهور شایسته ، جهات مختلف فردی ، اجتماعی و سیاسی مدنظر قرار گیرد.
قانون اساسی، در این خصوص مراحل چهار گانه را مقرر می دارد:
الف-شرایط داوطلبان ریاست جمهوری:همه افراد ملت ، به طور یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی ، سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ، بارعایت موازین اسلامی برخوردارندورنگ ،نژاد ،زبان و مانند آنها ، سبب امتیاز نمی باشد.بدین ترتیب بر اساس اصل تساوی عموم در مقابل قانون ، هرکس حق داردخود را داوطلب ریاست جمهوری نماید. به خاطر ویژگی خاص نظام سیاسی کشورواهمیتی که این مقام داراست ، قانون اساسی در اصل 115 ، شرایط ویژه ای را برای داوطلبان ریاست جمهوری بدین ترتیب قائل شده است:”رئیس جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند، انتخاب گردد:ایرانی الاصل ، تابع ایران ، مدیرو مدبر ، دارای حسن سابقه و امانت وتقوی ، مومن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور”
1-تابعیت:رابطه سیاسی ، معنوی و حقوقی است که شخص را به دولت معینی مرتبط می سازد. قانون اساسی شرط تابعیت ایران را از این جهت برای داوطلبان قائل شده است که بین رئیس جمهور و کشور تحت مدیریت او ، پیوند همه جانبه(سیاسی و حقوقی ومعنوی )وجود داشته باشد ، تا با توجه به علائق ملی ، وظایف سنگین اداره سیاسی ، پاسداری از دین ، نظام ، استقلال و تمامیت ارضی کشور راعهده دار شود.
2-ایرانی الاصل بودن شرط دوم قوی تری است که رئیس جمهور بایستی آن را دارا باشد.0
در قانون اساسی ایران ،اصطلاح “ایرانی الاصل”یکی از شروط لازم برای داوطلبان ریاست جمهوری مقرر شده است.اصل در لغت دارای معانی زیر است1-پدر2-نسب و نژاد و گوهر وخاندان.
در این مفهوم، تابعیت اصلی ناشی از تولد پدرایرانی، مستتر به نظر می رسد.قدر متقین در فرد ایرانی الاصل آن است که پدر او ایرانی باشد.در این خصوص، دو فرض “تابعیت اصلی”و “تابعیت اکتسابی”برای پدر متصور است.
3-شرایط عقیدتی:جمهوری اسلامی ایران ، نظامی است که بر پایه اعتقاد به اصول دین اسلام و مذهب شیعه بنیان گذاری شده است.بدیهی است که بویژه دست اندرکاران اصلی و مدیران سیاسی نظام ، باید معتقد بدین مبانی باشند ، تابتوان به بقای نظام امیدوار بود.
شرط ایمان و اعتقاد به مبانی جمهوری اسلامی ایران ، برای رئیس جمهور در قانون اساسی مورد تاکید قرار گرفته است.
4-شرایط اجتماعی:در صدر اصل 115، آمده است که:”رئیس جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی” باشد.این شرط را می توان مبین چهره اجتماعی داوطلبانی دانست که ، که با داشتن شهرت فراوان مذهبی و سیاسی نزد مردم ، خود را برای رقابت انتخاباتی آماده می سازند.باید امکان شناخت داوطلبان برای مردم از پیش فراهم باشد، تا با توجه به حسن شهرت سیاسی و مذهبی آنان ، قادر به انتخاب شخص اصلح باشندواین امر وقتی ممکن خواهد بود که داوطلبان ، بعداز فعالیت های دینی و سیاسی ، سابقه درخشانی کسب کرده باشند.
5-مرد بودن:اصل 115، عنوان رجال مذهبی و سیاسی را بکار برده است.این اصطلاح ، از یک سو ممکن است صرف نظر از جنسیت ، معنای اعتباری شخصیت های مذهبی و سیاسی را متبادر به ذهن سازداما از نظر لغوی ،”رجال”حکایت از آن دارد که داوطلبان ریاست جمهوری، حتما
باید از میان مردان باشند.
عنوان رجال مذهبی و سیاسی، به شدت دایره داوطلبین را محدود می سازد.به کار گرفتن کلمه رجال، به مفهوم آن است که در تقسیم وظایف بین زن ومرد ، ریاست جمهوری در سهم مردان قرار گرفته است.
درپیش نویس قانون اساسی، اشاره ای به شرط جنسیت نشده بود ، اما در گروه بررسی اصول، شرط مرد بودن به آن اضافه گردید.