کودکان و نوجوانان، بدرفتاری با کودک

دانلود پایان نامه

ب-کودکان بزهدیده: کودک بزهدیده در معنی خاص ، فرد زیر 18 سال است که از سوی والدین ، سرپرستان قانونی و کسانی که به نوعی مسئولیت تربیت ، نگهداری ، آموزش و پرورش کودکان را دارند مورد سوء استفاده یا بیتوجهی قرار گرفته و در پی آن تمامیت جسمی ، روانی ، اخلاقی و همچنین فرآیند رشد وی مورد آسیب واقع شده است .اما طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 1381، افراد زیر 18 سال از حمایتهای مندرج در قانون مذکور بهرهمند میشوند. بدرفتاری با کودک یا کودک آزاری عبارت است از آسیب رساندن بدنی ، روانی یا عاطفی عمدی یا از روی غفلت به یک کودک ، به ویژه به شکل بدرفتاری یا سوء استفاده جنسی. فعل یا ترک فعل پدر و مادر یا پرستار کودک که به بهرهکشی یا سوء استفاده ، آسیب شدید بدنی ، روانی یا عاطفی ، بدرفتاری یا سوء استفاده جنسی یا مرگ کودک بیانجامد ، به منزله برجستهترین شکلهای کودک آزاری شناخته میشوند.
ت-سالمندان بزهدیده: این نوع بزهدیدگی بر پایه معیار آسیبشناسانه سالمندی است. بدرفتاری با سالمندان را شاید بتوان یکی از تازهترین گونههای خشونت خانگی یا سالمندآزاری به شمار آورد که به تازگی به حوزه مطالعات بزهدیدهشناسی وارد شده است. بر پایه تعریف دانشنامه جرمشناسی و کجروی ، سالمندآزاری عبارت است از هر فعل یا ترک فعل نامطلوب به زیان یک شخص سالمند ، که نمونههایی چون بدرفتاری بدنی ، غفلت یا بیتوجهی ، بدرفتاری روانی یا عاطفی و بهرهکشی مادی یا مالی را در بر میگیرد.
ج-ناتوانان بزهدیده: ناتوانی بزهدیدگان یکی دیگر از تازهترین ملاکهای آسیبشناسانه برای حمایت از بزهدیدگان خاص است. ناتوانی در واژه شناسی یعنی توانایی انجام کاری را از دست دادن یا بیمار و ضعیف شدن و بنابراین ، در دانش پزشکی افزون بر مفهوم عام ، دارای معنای خاص نیز هست . به دنبال تلاشهای بینالمللی سازمان جهانی بهداشت برای به رسمیت شناساندن ناتوانان در سال 1980 سه مفهوم نقص ، ناتوانی و معلولیت را تعریف و از هم جدا کرده. این سه مفهوم که در طبقهبندی سازمان جهانی بهداشت در پیهم روی میدهند ، به ترتیب عبارتند از: هر نارسایی یا ناهنجاری بدنی ، روانی ، کارکردی یا کالبدی انسان (نقص) ، هرگونه محدودیت در انجام کارهای روزمره (ناتوانی) و محرومیتهایی که فرد به دنبال بروز نقص و ناتوانیها تجربه میکند (معلولیت) بر این پایه ، ناتوانان بزهدیده کسانی هستند که به علت از دست دادن توانایی انجام کار یا دچار بودن به یک نارسایی یا بیماری بدنی یا روانی بزهدیده میشوند
د-اقلیتهای بزهدیده: یکی دیگر از گونههای خاص بزهدیدگان که بر پایه ملاک آسیب شناسانه اقلیت بودن بزهدیده شناخته میشوند ، اقلیتهای بزهدیدهاند. اقلیتها گروهی از مردم جامعه هستند که از جهاتی مانند دین ، فرهنگ ، نژاد و بینش سیاسی از عموم مردم که اکثریت آن جامعه را تشکیل میدهند ، متمایز میشوند و به دیگر سخن ، نسبت به عموم مردم درصد کمتری دارند. بر همین پایه ، آنان را معمولاً به اقلیتهای دینی ، مذهبی ، اقلیتهای قومی یا نژادی و اقلیتهای ملی تقسیم میکنند.
انواع بزهدیده در ارتباط با قابلیت سرزنش بزهدیده
تجربیات بزهدیدگان در جرمهای مختلف با هم متفاوت هستند. بزهدیده شناسانی مانند کریستی ، بزهدیدگان را به دو دسته تقسیم میکنند:
الف: بزهدیده ایدهآل: بزهدیدگان ایدهآل اشخاصی هستند که در پی ضربه خوردن از جرم ، پایگاه کامل و مشروع بزهدیده بودن را به سادگی میپذیرند.
ب: بزهدیده غیرایدهآل یا بزهدیده سرزنشپذیر: در مقابل ، بزهدیدگان غیرایدهآل یا بزهدیدگان قابل سرزنش قرار میگیرند.
انواع بزهدیده از دیدگاه مندلسون
1-بزهدیده کاملاً بیگناه: بزهدیده ناآگاه مانند کودک بزهدیده که میتوان وی را بزهدیده ایدهآل توصیف کرد.
2-بزهدیده با حداقل تقصیر: بزهدیده ناشی از جهل
3-بزهدیده با مسئولیت مجرمانه همسان با مجرم: این نوع بزهدیده ، آگاه و مختار است. مانند بزهدیدهای که به یک بیماری لاعلاج مبتلاست و نمیتواند دردها را تحمل کند ، بنابراین از اطرافیان میخواهد به زندگیاش پایان دهند
4-بزهدیدهای که بیش از بزهکار یا به تنهایی مقصر است: مانند بزهدیده محرک که با رفتار خود مجرم را به ارتکاب جرم تحریک میکند. یا بزهدیده بیاحتیاطی که به دلیل نداشتن تسلط بر خودروی خویش موجب وقوع تصادف میشود
5-بزهدیده با مسئولیت مجرمانه تام: مانند بزهدیدهای که خود به دیگری هجوم میبرد و متهم در حالت دفاع مشروع از خود دفاع کرده و مهاجم (بزهدیده) به قتل میرسد. یا بزهدیده تصنعی یعنی بزهدیدهای که در مقام شاکی ، متهم را تحت فشار قرار داده و او را تهدید میکند تا دادگاه را به اشتباه بیندازد
سلسله مراتب بزهدیدگی
سلسله مراتب بزهدیدگی را از دو جهت مورد توجه قرار داد. اول از نظر مستقیم یا غیرمستقیم بودن بزهدیدگی و دوم از نظر مراحل بزهدیدگی.
الف– بزهدیدگی مستقیم و غیرمستقیم: بزهدیده مستقیم ، شخصی است که آماج مستقیم رفتار مجرمانه قرار میگیرد و قربانی بیواسطه بزهکار شناخته میشود. علاوه بر بزهدیده مستقیم ، افراد درجه یک خانواده و وابستگان نزدیک وی نیز از حیث رابطه عاطفی و خانوادگی که با او دارند و برخی افراد دیگر ، به دلیل آسیبدیدن در اثر کمکرسانی به بزهدیده مستقیم یا متحمل آسیبهای روحی و عاطفی شدن ، به عنوان بزهدیده غیرمستقیم تلقی شده و بدون هیچ تمایزی باید از حمایتهای قانونی و اجرایی برخوردار شوند. این امر به ویژه در جرائم جنسی یا قتل ، میتواند صدمات روحی شدیدی بر اعضای خانواده یا بستگان بزهدیده وارد آورد ، به گونهای که احساس کنند خودشان بزهدیده شدهاند.
ب- بزهدیدگی اولیه(اصلی یا نخستین) و ثانویه(دومین): بزهدیدگی اصلی یا نخستین ، اثری است که بزهدیده از خود جرم میپذیرد. به عبارت دیگر اثر مستقیم و بدون واسطه جرم بر بزهدیده است. ولی بزهدیدگی ثانویه یا دومین به آثار منفی اضافی دیگری اشاره دارد که از رهگذر پاسخگویی یا واکنش افراد مانند اعضای خانواده یا بستگان و دوستان بزهدیده) یا برخی از نهادها (به ویژه نظام عدالت جنایی مانند پلیس ، دادسرا و دادگاه به بزهدیده وارد میآید. بزهدیدگی ثانوی یا دومین ، اغلب شامل ناملایماتی میشود که شاکی یا بزهدیده ممکن است در مراجع پلیس (ضابطان) و مراجع قضایی و اداری در ارتباط با شکایت ، اقدام و حضورش در آن مراجع متحمل شود. یعنی در واقع فشارها ، بداخلاقیها ، بیحرمتیها و تندخوییها و ناملایماتی که بزهدیده ممکن است در جریان فرآیند کیفری متحمل شود و بر بزهدیدگی اولیه و اصلیاش که بابت آن در مراجع مربوط حضور پیدا کرده است ، افزوده شودحس بزهدیدگی دومین ، در مراحل نخستین فرآیند جنایی ، اغلب از نحوه رفتار نامناسب پلیس با آنان بر میخیزد ، ولی در مراحل بعدی ، بزهدیدگان اغلب حضور در دادگاه را به منزله تهدیدی علیه خود و یا نوعی سرگردانی تلقی میکنند. بر پایه تحقیقاتی که تا پایان دهه 1990 انجام شده است ، بیش از یک سوم بزهدیدگان در جهان از شیوه رسیدگی پلیس به شکایت خود ناراضی بودهاند ، که پایینترین میزان این نارضایتی به آمریکای لاتین و آفریقا مربوط میشود.
انواع خاص بزهدیده: علاوه بر انواع بزهدیده که به اعتبار شخص بزهدیده یا بزه ارتکابی به گونهای مختلفی تقسیم میشوند که در ذیل گونههایی خاص از بزهدیدگان را که شامل جامعه بزهدیده ، بزهدیدگان بالقوه و بزهکاران بزهدیده است ، بررسی میکنیم.